Czego przepisy squasha wymagają od ciebie na turnieju?

Mecz zaczyna się od rozgrzewki, a nie od pierwszego serwisu. Według przepisu 4.1 wchodzisz na kort razem z rywalem i rozgrzewacie piłkę najwyżej 4 minuty; po 2 minutach zmieniacie strony, jeśli nie zrobiliście tego wcześniej. Kto zbyt długo trzyma piłkę dla siebie, rozgrzewa się nieuczciwie, a sędzia traktuje to jako sprawę zachowania (4.2, 14.6.8).

Do wydania 2024 zarówno odstęp przed grą, jak i przerwa między setami trwały 90 sekund. Przepisy 2025 wydłużyły przerwę między setami, żeby zgadzała się z zasadami PSA. Niemiecki związek streścił to swoim zawodnikom krótko: „Satzpause 2min (bisher 90s)”.

Sędzia wywołuje „15 seconds”, „Half-time” i „Time” (3.6.7). W uwadze do przepisu zapisano, że to zawodnik ma stać na tyle blisko, żeby te komunikaty usłyszeć. Spóźniony powrót na kort to opóźnianie gry (14.6.9). Jeśli obaj chcecie zacząć wcześniej, możecie (7.2).

Kto serwuje pierwszy, rozstrzyga kręcenie rakietą (5.1). Serwujący wybiera pole serwisowe na początku każdego seta i po każdej zmianie serwującego, a potem zmienia pola, dopóki zachowuje serwis (5.2). Po lecie serwujesz ponownie z tego samego pola (5.3). Gdy staniesz w złym polu, marker ci to powie; jeśli nikt tego nie zauważy, wymiana zostaje rozstrzygnięta (5.4, 5.11).

Czekaj na wynik. Nie wolno serwować, zanim marker go wywoła, ani zanim odbierający będzie gotowy (5.12, 5.6). Odbierający, który nie był gotowy i nie próbował odebrać, dostaje let, chyba że serwis i tak był błędny (5.10).

Według przepisów 5.7 i 5.8 serwis jest błędem (fault), a wymianę wygrywa odbierający, gdy:

• w chwili uderzenia żadna stopa nie stoi na podłodze w polu serwisowym albo ta stopa dotyka linii pola;
• piłka nie trafia w ścianę przednią między linią serwisową a linią autu albo trafia jednocześnie w ścianę przednią i boczną;
• piłka, jeśli odbierający nie zagra jej z woleja, odbija się po raz pierwszy poza przeciwległą ćwiartką kortu albo na jej linii;
• serwis wychodzi na aut.

Uwaga pod przepisem 5.8 dodaje, że serwis, który dotknie linii serwisowej, linii krótkiej albo linii środkowej, to błąd. Upuszczenie piłki bez zamachu w ogóle nie jest serwisem, więc po prostu zaczynasz od nowa (5.9).

W squashu zawodnik ma dwie stałe formuły i sędzia oczekuje właśnie ich. Wywołania zostają po angielsku, tak samo jak w polskim tłumaczeniu przepisów z 2014 roku.

„Let, please” (przepis 8.2). Zatrzymaj się i poproś bez zbędnej zwłoki, gdy rywal odebrał ci widok piłki, dostęp do niej, miejsce na zamach albo swobodę zagrania w dowolną część ściany przedniej (8.1). O stroke nie prosisz osobno: prośba o let obejmuje prośbę o stroke. Sędzia orzeka no let, let albo stroke według siedmiu ogólnych zasad przepisu 8.6. Jeśli grasz dalej mimo przeszkadzania i prosisz dopiero potem, letu nie ma (8.6.3). Jeśli już uderzyłeś piłkę, rywal prosi o let, a twoje zagranie kończy się w blasze albo na aucie, wymianę wygrywa rywal (8.5).

„Appeal, please” (przepis 10). Apelacja dotyczy wywołania markera albo jego braku. W trakcie wymiany każdy z zawodników może ją przerwać, żeby zaapelować od braku wywołania; po wymianie apeluje tylko ten, kto ją przegrał (10.1, 10.2). Po kolejnym serwisie nie można już apelować od niczego, co zdarzyło się wcześniej, z wyjątkiem pękniętej piłki (10.4). Apelacja dotycząca ostatniej wymiany seta musi paść od razu (10.5). Decyzja sędziego jest ostateczna (10.7) i nie możesz żądać zmiany sędziego (14.4).

Same rozstrzygnięcia, przepis po przepisie, opisujemy w poradniku o let, stroke i no let.

Przepis 13 dzieli przerwy według tego, kto spowodował uraz. Czas na powrót do gry biegnie od chwili, gdy sędzia uzna kontuzję za prawdziwą i ogłosi jej kategorię, a nie od upadku. Wynik wymiany, w której do niej doszło, zostaje (13, 13.2.2).

Ostatni wiersz to nowość z 2025 roku. Zaklej każdą wcześniejszą ranę przed wejściem na kort, bo według uwagi w przepisie 13.3 to twój obowiązek. Krew widoczna przez opatrunek nie liczy się jako krwawienie.

Przepis 12.3.7, również nowy w 2025 roku, dotyczy podłogi. Jeśli poślizgniesz się, wykonasz wypad albo rzucisz się po piłkę i zostawisz mokre miejsce, musisz grać dalej albo oddać wymianę, a rywal może poprosić o let, zanim uderzy piłkę. Gdy gra trwa dalej, żaden z was nie poprosi już o let ze względów bezpieczeństwa. Zwykły pot to co innego: każdy zawodnik może po wymianie poprosić o wytarcie podłogi (12.3.6).

Coaching. Załącznik 6 definiuje coaching jako każdą informację, radę albo instrukcję przekazaną zawodnikowi w dowolny sposób. W trakcie meczu wolno go przyjmować tylko w przerwach między setami. Przyjmowanie coachingu w czasie gry figuruje na liście niedozwolonych zachowań (14.6.11), więc radę krzykniętą z galerii w połowie seta sędzia może uznać za przyjmowanie coachingu (14.6.11), a krzyczącego uciszyć, przerywając grę (3.6.14).

Kary. Zależnie od przewinienia sędzia udziela ostrzeżenia (Conduct Warning) albo przyznaje przeciw tobie stroke, set lub mecz za zachowanie (Conduct Stroke, Conduct Game, Conduct Match; 14.7). Karę można dostać w każdej chwili, także w rozgrzewce i po ostatniej wymianie (14.9). Za powtórzenie tego samego przewinienia kara nie może być łagodniejsza niż za pierwsze (14.8). Przepis 14.6 wymienia m.in. dyskusje z sędzią, niszczenie rakiety albo kortu, odpychanie się od rywala, niebezpieczny obrót i próbę wpływania na sędziego.

Okulary. World Squash zaleca okulary ochronne każdemu zawodnikowi przez cały czas na korcie, łącznie z rozgrzewką, a na wszystkich zawodach WSF w deblu i dla juniorów czyni je obowiązkowymi (załącznik 4). Przepisy krajowe mogą iść dalej. DSQV wymaga ich od wszystkich zawodników do lat 19 przez cały mecz, z rozgrzewką włącznie (Turnierordnung, załącznik 6). Regulamin RFES nakazuje gogle na mistrzostwach Hiszpanii w kategoriach wiekowych Sub (wydanie z marca 2021). Jeśli okulary pękną w trakcie meczu, masz 2 minuty na wymianę (7.3).

Większość turniejów amatorskich nie ma ekipy sędziowskiej. Od 2025 roku przepis 3.1 mówi, że mecz prowadzi zwykle jeden sędzia albo sędzia z markerem, a sędzia działający sam wywołuje też to, co należy do markera (3.2).

Regulamin PZSQ przekazuje to zadanie zawodnikom. Mecz sędziują obaj zawodnicy, którzy rozegrali poprzednie spotkanie na tym samym korcie, albo inne osoby wskazane przez sędziego głównego (§13.2). Pierwsze mecze turnieju sędziują osoby wyznaczone przez sędziego głównego (§13.4). Zawodnikom nie wolno unikać obowiązków sędziowskich, a sędzia główny może ich za to ukarać, np. obowiązkiem sędziowania pierwszego meczu następnego dnia (§13.3). Przed pierwszym startem sprawdź też licencję amatorską PZSQ wprowadzoną w 2025 roku. Kosztuje 10 zł, jest ważna przez rok i uprawnia do turniejów D i Indywidualnych Mistrzostw Polski Amatorów (IMPA), bez turniejów C, B, PST i IMP.

W Niemczech Turnierordnung DSQV pozwala organizatorowi umieścić w ogłoszeniu turnieju informację o obowiązku sędziowania przez uczestników (Schiedsrichterpflicht der Teilnehmer). Tak czy inaczej, po swoim meczu zostań przy korcie i znaj wywołania.

W JudgeMate wynik trafia do ręki tego, kto siedzi na krześle sędziego. Gdy organizator podepnie tablicę wyników pod mecz drabinki, kod QR sędziego otwiera panel wyniku tylko tego meczu, a wszystkie kody drukują się na jednym arkuszu. Tablica squasha liczy PAR-11 do trzech wygranych setów i ma przyciski Let i Stroke: let zapisuje decyzję bez punktu, stroke przyznaje punkt. Nie ma przycisku No let i nie odmierza rozgrzewki ani przerw, więc miej przy sobie zegarek. Organizator przenosi wynik z tablicy do drabinki jednym zatwierdzeniem. Bez tablicy wynik domyślnie wpisuje organizator; jeśli włączy zgłaszanie przez zawodników, singliści sami wpisują wynik meczów w grupach i w systemie każdy z każdym, a rywal go potwierdza. Wyniki drabinki pucharowej zatwierdza zawsze organizator. Organizator zaczyna od kreatora turnieju squasha, a pojedynczy mecz klubowy poprowadzisz na tablicy wyników squasha.