Jak nazywać i oceniać triki we freeski?

Nazwa triku na nartach składa się z pięciu części: wybicie, kierunek, oś, stopnie i grab. Każdą definiuje rozdział 17 podręcznika sędziów FIS.

• Wybicie. Przodem, czyli w zwykłej pozycji. Switch to wybicie tyłem, z patrzeniem przez ramię.
• Kierunek obrotu. Leftside to obrót w lewą stronę zawodnika, przeciwnie do ruchu wskazówek zegara. Rightside to obrót w prawo. Po wybiciu tyłem mówi się switch leftside i switch rightside.
• Oś. Prosta, cork, bio, misty, flatspin albo salto. Opisujemy je niżej.
• Stopnie, skrócone do jednej lub dwóch pierwszych cyfr: left 5 to leftside 540, switch right 9 to switch rightside 900.
• Grab na samym końcu.

Razem: switch left dub 12 mute to wybicie tyłem, double cork 1260 w lewo i chwyt mute.

Narciarze nie mówią frontside ani backside. To słowa snowboardzistów, bo na desce kierunek zależy od ustawienia stóp: obrót backside to dla regulara obrót zgodny z ruchem wskazówek zegara, a dla goofy przeciwny (podręcznik, rozdz. 16). Na nartach lewo znaczy lewo dla każdego.

Pół obrotu to 180°. Po wybiciu przodem ze skoczni w slopestyle albo big air pełne obroty (360, 720, 1080) kończą się lądowaniem przodem, a każde dodatkowe pół obrotu daje lądowanie tyłem (podręcznik, rozdz. 17, triki slopestyle). Sędzia może więc sprawdzić stopnie po lądowaniu: wybicie przodem i lądowanie switch oznacza, że obrót skończył się na połówce.

Na liście trików slopestyle podręcznik zapisuje 540 jako „1 1/5 rotations”, a 900 jako „2 1/5”. To literówka: chodzi o półtora i dwa i pół obrotu, bo 540 : 360 = 1,5.

Ściany rynny nazywa się z perspektywy zawodnika, który patrzy w dół (podręcznik, rozdz. 15). Obrót leftside w dół rynny da się zrobić tylko z prawej ściany zawodnika, a rightside tylko z lewej (rozdz. 17).

W rynnie zasada lądowania się odwraca. Po wybiciu przodem obroty w dół rynny o 360, 720 i 1080 kończą się lądowaniem tyłem, a o 540, 900 i 1260 lądowaniem przodem. Left 5 w rynnie ląduje przodem, a ten sam left 5 na skoczni ląduje switch.

Alley-oop to obrót pod górę rynny, choć zawodnik dalej leci w dół. Podręcznik opisuje left alley-oop z lewej ściany zawodnika i right alley-oop z prawej i każe sędziom wypatrywać obu. Obroty switch w rynnie zaczynają się od wybicia na ślepo, co podnosi trudność.

Oś widać już przy wybiciu i to tam podręcznik każe patrzeć. Cork jest ustawiony na plecy i pochyla się do tyłu, ale nigdy nie przechodzi w pełne odwrócenie. Najczęściej widać cork 720 i cork 900. Podręcznik ostrzega, że cork „często dodaje stylu, ale niekoniecznie trudności”.

Double cork dwa razy w jednym triku schodzi z osi, triple cork trzy razy, i żaden nie odwraca zawodnika całkowicie. Tym dub różni się od podwójnego salta. Bio to cork do przodu, jego lustrzane odbicie, a bio, które przejdzie w odwrócenie, zbliża się do misty. Misty zaczyna się od wyrzucenia jednej ręki w poprzek ciała i jest saltem w przód z obrotem.

D-spin, który podręcznik przypisuje Mike'owi Douglasowi (CAN), to mocno skorkowane albo odwrócone 720 ustawione na plecy. Under flip to obrót o 180° przechodzący w salto w przód, z lądowaniem tyłem.

Według podręcznika (8.1) grab robi się na narcie, nigdy na bucie, wiązaniu ani kolanie. Dobry chwyt trzyma się przez większą część triku. Chybiony, słaby albo krótki obniża notę za wykonanie. Boning i tweak pokazują dodatkową kontrolę, a wolna ręka może pomóc stylowi albo mu zaszkodzić.

Rozdział 17 wymienia prawie 30 grabów narciarskich i żadnemu nie daje punktów. Kilka porównuje: critical uchodzi za łatwiejszy od mute, true tail jest trudniejszy od zwykłego tail grabu i inside tail, a octograb to „jeden z trudniejszych podwójnych chwytów”. Na trudność wpływa też to, gdzie i którą ręką zawodnik łapie w trakcie obrotu (8.2.1). Osobny wariant to grab reverse albo leading, gdy ręka sięga w stronę obrotu.

Nie. Podręcznik (8.2.1) mówi, że więcej obrotu „nie zawsze musi zwiększać trudność”. Tak samo triki odwrócone i poza osią nie są z automatu trudniejsze. Pięć kryteriów z rozdziału 8 (wykonanie, trudność, amplituda, różnorodność i progresja) sędzia bierze pod uwagę jednakowo i w dowolnej kolejności.

Na nartach trudność podnoszą według podręcznika:

• obroty w każdą stronę: leftside, rightside, switch leftside, switch rightside i alley-oop, a w jednym przejeździe obroty zgodne i przeciwne do ruchu wskazówek zegara;
• kontrobroty (shifty, bring back), obroty pod górę, takie jak alley-oop, i więcej odwróceń (podwójne, potrójne);
• lądowania na ślepo, gdy przez ostatnie 180° zawodnik nie widzi lądowania;
• grab trzymany przez cały obrót i trudniejsze graby;
• w rynnie trudne triki na początku albo w środku przejazdu.

W części o slopestyle rozdział 17 dodaje, że każdy ma swój naturalny kierunek obrotu, więc kręcenie w obie strony jest wyraźnie trudniejsze.

Liczą się też kijki. Podręcznik odnotowuje ustalenie środowiska freeski, że kijki powinny być obowiązkowe na zawodach poziomu 1 i 2 (wymienia OWG, WC, WSC, WJC, CoC, UVS i YOG). Kto startuje tam bez kijków, dostaje notę z zakresu upadku.

Sędziowie freeski mają w podręczniku (8.4.1) własną listę:

• jazda przodem i tyłem (switch);
• wszystkie cztery kierunki obrotu: leftside, rightside, switch leftside i switch rightside;
• różne osie: prosta, off-axis, odwrócona, flatspin, rodeo, misty, bio, orbital, double cork i triple cork;
• w rynnie obroty w dół rynny i obroty alley-oop;
• różne graby przy różnych trikach.

Powtórka kosztuje. Trik, grab albo manewr powtórzony w przejeździe „powinien obniżyć notę”. Na barierkach różnorodność to więcej niż obroty w obie strony: lipslide, tails over, wybicia i lądowania na ślepo, pretzel i switch-upy na różnych przeszkodach (barierka w dół, z załamaniem, gap to rail, cannon rail).

Na barierce stopnie liczą obrót przy wskoczeniu. Przy straight on zawodnik jedzie przodem i obraca się o 90°, żeby sunąć bokiem. 270 on to trzy czwarte obrotu, 450 on to obrót i ćwierć, dalej 630 i 810 (podręcznik, rozdz. 17).

Lipslide jeździ się na barierce typu urban, do której podjeżdża się z boku. Zawodnik obraca się od barierki i przenosi nad nią piętki nart. Switch tails over to switch ollie i obrót na ślepo o 90° na barierkę. Switch-up to podskok z obrotem na barierce (180, 360 albo 540) i lądowanie z powrotem na niej. W surface switch-upie narty w ogóle jej nie opuszczają.

Przy trudności podręcznik wyróżnia pretzel, czyli zeskok z obrotem w stronę przeciwną do wskoczenia, oraz jazdę z barierką daleko od stóp, jak w nose pressie albo tail pressie.

Można skoczyć, ale do wyniku taki skok drugi raz nie wejdzie. ICR 3502.3.1 i podręcznik (9.5) wymagają, żeby dwa liczone triki były różne. Jeśli zawodnik wykona ten sam typ triku dwa razy lub więcej w jednej fazie, liczy się tylko wyższa nota, a niższe się pomija. Przy tylko dwóch skokach w fazie liczy się najwyższa pojedyncza nota.

Co znaczy „ten sam typ”, ustala odprawa kierowników ekip przed pierwszym treningiem. Kobiety i mężczyźni mogą mieć różne warianty:

• Clockwise / Counterclockwise: osobnymi typami są dwa kierunki obrotu.
• 2 of 4 Directions: na nartach typy to Right, Left, Switch Right i Switch Left.

W obu wariantach salta w przód i w tył są osobnymi typami, dopóki nie dojdzie do nich obrót o 180° lub więcej, a proste skoki to jeszcze inny typ. Gdy zawodnik próbuje tego samego triku drugi raz, ICR 3703.4 pozwala sędziom dać temu skokowi DNI. Samą konkurencję opisuje strona big air na nartach.

Podręcznik (rozdz. 7) każe każdemu sędziemu prowadzić trwały, pisemny zapis not i trików każdego zawodnika: nazwisko sędziego, numer startowy oraz noty, triki i wykonanie w każdym przejeździe. Oficjalna jest nota z karty sędziego. Na zawodach poziomu 1 z systemem wyników ostateczna nota każdego sędziego staje się oficjalna, gdy zatwierdzi ją sędzia główny.

Wzór karty w rozdziale 12 ma kolumnę numeru startowego, szeroką kolumnę na skróty trików i skalę not od 1–40 do 90. Wersja do big air ma dodatkową kolumnę amplitudy.

Zapis kierunku, osi, stopni i grabu przy każdym skoku pozwala potem zastosować zasadę różnych trików. Notatka „R dub 16 saf” przy numerze 22 rozstrzyga sprawę, gdy ten sam zawodnik wraca z right 1440.

JudgeMate zapisuje noty, ale nie nazwy trików. Sędzia wpisuje liczbę za każde kryterium w każdym przejeździe, więc lista trików zostaje na papierowej karcie, która według podręcznika (rozdz. 7) i tak jest zapisem oficjalnym.

• Szablon kategorii Freeskiing ma pięć kryteriów z podręcznika z wagami: Difficulty 1,5, Execution 1,3, Amplitude 1,2, Variety 1,0 i Progression 1,0, do tego 3 przejazdy i liczy się najlepszy. Podręcznik waży kryteria jednakowo, więc jeśli szablon ma mu odpowiadać, ustaw w kolumnie Waga wszędzie 1,0.
• Szablon Big Air Skiing podpowiada sumę 2 najlepszych z 3 skoków. JudgeMate sam nie sprawdza kierunków. Gdy zawodnik powtarza kierunek, sędziowie dają późniejszemu skokowi DNI, dostępne od drugiego przejazdu.
• Jeśli powtórka ma wyższą notę niż wcześniejszy skok, DNI na powtórce zabrałoby lepszy skok. Gdy powtórka dotyczy skoków 2 i 3, sędziowie mogą dać DNI skokowi 2. Pierwszemu skokowi DNI dać się nie da, więc gdy kierunek powtórzył się w skokach 1 i 3, JudgeMate nie ma na to narzędzia i rozstrzyga sędzia główny na podstawie kart.

Żeby przygotować zawody, utwórz kategorię freeski. Strony freeski i halfpipe na nartach opisują konkurencje, a nasz poradnik o podręczniku sędziów FIS tłumaczy systemy oceniania.