Jak rozstrzygane są mistrzostwa świata koszykarek 2026?

Szesnaście reprezentacji rozegra w Berlinie 36 meczów w ciągu 10 dni, od 4 do 13 września 2026. Losowanie rozdzieliło je na cztery grupy po cztery zespoły, a każda grupa to jedna runda „każdy z każdym”, więc każda drużyna ma zagwarantowane trzy mecze.

To dwudziesta edycja turnieju i pierwsza z szesnastoma zespołami. FIBA powiększyła stawkę z dwunastu drużyn, które grały w Sydney w 2022 roku, dlatego opisana niżej drabinka nie ma odpowiednika we wcześniejszych mistrzostwach.

Wygranie grupy daje więcej niż samo rozstawienie. Cztery zwycięskie zespoły trafiają wprost do ćwierćfinału, a drużyny z drugich i trzecich miejsc muszą wcześniej wygrać dodatkowy mecz na wylot - czwarte spotkanie w nogach, z żywym rywalem, jeszcze przed ćwierćfinałem.

Zespoły z czwartych miejsc odpadają po fazie grupowej i zajmują lokaty od 13. do 16. Od ćwierćfinałów turniej jest już czystym pucharem: ćwierćfinały, półfinały, mecz o trzecie miejsce i finał.

O tym, jak liczy się same punkty - ile wart jest rzut, kiedy zaczynają się rzuty wolne za przekroczony limit fauli, jak prowadzi się czas - piszemy w poradniku jak liczy się punkty w koszykówce oraz w przewodniku po tablicy wyników.

Losowanie rozdzieliło szesnaście zakwalifikowanych reprezentacji na cztery grupy. Gospodynie, Niemki, trafiły do grupy A razem z Japonią, Hiszpanią i Mali, a obrończynie tytułu ze Stanów Zjednoczonych otwierają grupę D z Czechami, Włochami i Chinami.

W grupie B dwie europejskie ekipy - Węgry i Francja - zmierzą się z Koreą i Nigerią. Grupa C jest najbardziej wymieszana kontynentalnie: Belgia, Australia, Portoryko i Turcja.

W barażu o ćwierćfinał grupy krzyżują się parami: A z B oraz C z D. Wicelider grupy A zna więc pulę swojego kolejnego rywala jeszcze zanim dogra własne mecze.

Polska nie wywalczyła awansu do turnieju, ale wszystkie mecze w Berlinie rozstrzyga ten sam mechanizm tabeli, którego używa się w europejskich kwalifikacjach.

FIBA porządkuje grupę według punktów klasyfikacyjnych, a nie samych zwycięstw. Wygrana daje 2 punkty, przegrana 1 punkt, więc bilans 3-0 to 6 punktów, a 0-3 wciąż 3 punkty.

Dwie sytuacje łamią ten schemat. Zespół, który przegrywa mecz walkowerem, przegrywa go 20:0 i dostaje 0 punktów klasyfikacyjnych (art. 20.2.1). Zespół, który nie kończy meczu - w trakcie gry zostaje mu mniej niż dwie zawodniczki zdolne do gry - zachowuje 1 punkt (art. 21.2.1).

Przy równej liczbie punktów przepisy nie sięgają po bilans całej grupy. Zgodnie z załącznikiem D.1.3 decydują najpierw mecze między zainteresowanymi zespołami, a dopiero gdy ta mała tabela nadal nie rozstrzyga, stosuje się kolejne kryteria w stałej kolejności.

To najczęściej mylony przepis w koszykówce międzynarodowej. Drużyna z najlepszym bilansem punktowym w całej grupie może wylądować niżej od zespołu, z którym przegrała, bo bezpośredni mecz stosuje się przed jakąkolwiek liczbą liczoną z całej grupy.

Gdy wszystkie kryteria zawiodą, w rozgrywkach reprezentacji decyduje ranking FIBA. Tam, gdzie rankingu nie ma, o miejscu przesądza losowanie.

Baraż o ćwierćfinał to jeden mecz na wylot, który daje drugim i trzecim zespołom grup jeszcze jedną szansę na drabinkę. Pary są krzyżowe: A2 - B3, B2 - A3, C2 - D3 oraz D2 - C3.

Trzecie miejsce w czterozespołowej grupie nie oznacza więc odpadnięcia. Po fazie grupowej w grze zostaje dwanaście z szesnastu drużyn - i to jest strukturalny powód, dla którego stawkę dało się poszerzyć do szesnastu bez zamieniania ostatniej kolejki w mecze o nic.

Ta runda zmienia też wartość samego meczu grupowego. Zespół, który ma już zapewnione drugie miejsce, nadal ma po co wygrywać, bo różnica między drugą a trzecią lokatą przesądza, czy w barażu trafi na wicelidera, czy na trzeci zespół sąsiedniej grupy.

Czterej zwycięzcy dołączają w ćwierćfinałach do zwycięzców grup. Czterej przegrani odpadają i zajmują miejsca od 9. do 12. - pierwsze lokaty w tym turnieju, o których nie decyduje mecz, tylko przepis klasyfikacyjny.

Berlin gra według Przepisów Gry w Koszykówkę FIBA 2024. Edycja 2026 została opublikowana w lipcu 2026 roku, ale wchodzi w życie 1 października 2026 - siedemnaście dni po finale mistrzostw, który zaplanowano na 13 września.

To czyni ten turniej ostatnią dużą imprezą FIBA sędziowaną według odchodzącego tekstu. Trzy rzeczy, które kibic zobaczy w Berlinie, zostaną zaraz potem napisane od nowa.

Faul niesportowy w Berlinie jeszcze istnieje. Od 1 października znika i zostaje rozdzielony na faul przerywający akcję (art. 37) przy kontakcie taktycznym oraz faul rażący (art. 38) przy zagraniu lekkomyślnym, niebezpiecznym lub nadmiernie twardym. Rzuty wolne pozostają te same, więc wynik na tablicy się nie zmienia - przesuwa się wyłącznie nazwa i arytmetyka wykluczenia z meczu.

Wykluczenie z meczu liczy się w Berlinie po staremu: dwa faule techniczne, dwa niesportowe albo po jednym z każdego rodzaju. Od 1 października faule techniczne dzielą się na dwie kategorie i liczy się tylko kategoria 1, więc techniczny za grę na czas nie przybliża już zawodniczki do wykluczenia.

Trzecia zmiana dotyczy powtórki przy zakryciu kosza. Według przepisów z 2024 roku sędziowie mogą sprawdzić decyzję o zakryciu kosza lub ingerencji w piłkę tylko wtedy, gdy zegar pokazuje 2:00 lub mniej w czwartej kwarcie i w każdej dogrywce. Trener może sięgnąć po nią wcześniej, bo wyzwanie trenera nie podlega tym ograniczeniom czasowym, ale przysługuje raz na mecz. Od 1 października sami sędziowie będą mogli sprawdzić takie przewinienie po faulu w dowolnym momencie spotkania.

Stronę faulową tych przepisów opisujemy w przewodniku dla sędziów koszykówki, a stronę przewinień - kroki, podwójne kozłowanie, zakrycie kosza - w tekście przewinienia w koszykówce.

W Berlinie żaden zespół nie gra meczu o miejsce poza spotkaniem o trzecią lokatę. Każde miejsce od 5. do 16. powstaje więc z przepisu klasyfikacyjnego stosowanego do drużyn, które odpadły na tym samym etapie.

FIBA właśnie ten przepis przepisała. Edycja 2026 dodaje nowy załącznik D.5.2, który zbiera po cztery zespoły odpadające na każdym etapie - po fazie grupowej, po barażu o ćwierćfinał i po ćwierćfinałach - i porządkuje je na podstawie fazy grupowej: najpierw wyższe miejsce w grupie, potem bilans zwycięstw i porażek, różnica punktów, liczba zdobytych punktów, a na końcu ranking FIBA.

Jako powód zmiany FIBA podaje, że wcześniejsze przepisy nie były dość jasne przy ustalaniu kolejności zespołów odpadających poza fazą finałową, zwłaszcza gdy nie rozgrywa się meczów o miejsce. Opublikowany przy tym przykład opiera się na drabince czterech grup po cztery zespoły z parami barażowymi A2 - B3, B2 - A3, C2 - D3 i D2 - C3, czyli dokładnie na kształcie turnieju w Berlinie.

Cała rzecz rozbija się o daty. D.5.2 wchodzi w życie 1 października 2026, siedemnaście dni po berlińskim finale, więc turniej opisany w przykładzie jest ostatnim, którego ten przepis nie obejmie. W Berlinie o lokatach decydują przepisy obowiązujące teraz oraz regulamin samych mistrzostw.

Praktyczny wniosek dla kibica jest prosty: w drabince szesnastu zespołów bez meczów o miejsce dorobek z fazy grupowej pracuje jeszcze długo po ostatnim gwizdku. Wysoka porażka w meczu „o nic” wciąż potrafi kosztować lokatę.