Jakie przepisy piłki ręcznej musi znać zawodnik?

Przepis 7:2 pozwala trzymać piłkę najwyżej 3 sekundy, także wtedy, gdy leży na podłodze. Przepis 7:3 dopuszcza najwyżej 3 kroki po złapaniu piłki.

Kroki liczy się dokładnie. Jeśli łapiesz piłkę w powietrzu i lądujesz na jednej nodze albo na obu naraz, samo lądowanie nie jest krokiem. Krok to uniesienie stopy i postawienie jej z powrotem albo przesunięcie stopy w inne miejsce. Przeciągnięcie tylnej nogi za przednią liczy się jako jeden krok.

Wolno upaść z piłką, prześlizgnąć się po parkiecie i wstać, żeby grać dalej. Wolno też rzucić się szczupakiem po wolną piłkę, opanować ją i się podnieść.

Za błąd kroków albo przetrzymanie piłki sędzia daje rywalom rzut wolny z miejsca przewinienia.

Przepis 7:4 daje trzy sposoby prowadzenia piłki w miejscu albo w biegu: jeden kozioł i złapanie, kozłowanie jedną ręką albo toczenie piłki po podłodze jedną ręką. Gdy znów trzymasz piłkę w ręce, liczysz od nowa 3 sekundy albo 3 kroki i piłka musi odejść.

W praktyce sekwencja 3 kroki, kozłowanie i jeszcze 3 kroki jest dozwolona. Złapanie piłki i ponowne kozłowanie już nie. Przepis 7:7 zabrania dotykania opanowanej piłki więcej niż raz, chyba że w międzyczasie dotknęła podłogi, innego zawodnika albo bramki. Niepewne łapanie, gdy piłka wymyka się z rąk, nie jest błędem.

Dwa przepisy zaskakują dzieci przychodzące z piłki nożnej. Nie wolno zagrywać piłki stopą ani nogą poniżej kolana, chyba że rzucił w ciebie przeciwnik (7:8). Nie wolno też dotykać piłki, gdy jakąkolwiek częścią ciała stoisz poza boiskiem (7:10).

Według przepisu 6:1 do pola bramkowego może wejść tylko bramkarz. Linia pola bramkowego należy do pola, więc dotknięcie jej dowolną częścią ciała to już wejście.

Atakujący może wybić się przed linią, wypuścić piłkę w powietrzu i wylądować w polu. Nie jest to karane, jeśli zagrał piłkę, zanim dotknął pola, i lądowanie nie szkodzi rywalom (6:3a). Kto stanie na linii z piłką w ręce, oddaje rywalom rzut od bramki (6:2a).

Obrońca, który staje na linii, żeby zablokować rzut, też wchodzi w pole bramkowe. Jeśli daje to jego drużynie korzyść, rywale mają rzut wolny (6:2b). Jeśli zniweczył czystą sytuację bramkową, sędzia dyktuje rzut karny (6:2c).

Piłka tocząca się w polu bramkowym należy do drużyny bramkarza i dotknąć jej może tylko bramkarz. Piłkę lecącą nad polem bramkowym wolno zagrać (6:5).

Piłka nożna nie zna ani pola tylko dla bramkarza, ani gry pasywnej. Koszykówka ma limit 24 sekund na akcję, ale nie ma strefy, do której wolno wejść tylko jednemu zawodnikowi.

Przepis 7:11 zabrania utrzymywania piłki bez widocznej próby ataku lub rzutu. Gdy sędziowie widzą skłonność do gry pasywnej, jeden z nich unosi rękę. To ostrzeżenie o grze pasywnej (7:12).

Od tej chwili drużyna ma najwyżej 4 podania. Jeśli przy odbiorze piątego podania nie padł rzut, rywale dostają rzut wolny. Sędziowie mogą też odgwizdać grę pasywną wcześniej, w dowolnej chwili, jeśli po ostrzeżeniu sposób ataku się nie zmienił.

Z wyjaśnienia nr 4 do przepisów warto znać trzy szczegóły:

• Rzut wolny albo rzut z linii bocznej dla atakujących po ostrzeżeniu nie zeruje licznika podań.
• Podanie albo rzut zablokowany przez obrońcę, po którym piłka wraca do atakujących, liczy się jako podanie.
• Jeśli po czwartym podaniu drużyna dostaje rzut wolny, rzut z linii bocznej albo rzut od bramki, może po nim zagrać jeszcze jedno podanie i zakończyć atak.

Związki krajowe mogą ustalić inną liczbę podań dla kategorii wiekowych i poziomów, ale nie więcej niż sześć. Spotkasz to w rozgrywkach młodzieżowych, więc zapytaj trenera, jaka liczba obowiązuje.

Można. Drużyna liczy do 16 zawodników, a na boisku jednocześnie może być najwyżej 7 (4:1). Ten sam przepis mówi, że drużyna grająca bez bramkarza może mieć na boisku najwyżej 7 zawodników z pola.

Trenerzy robią tak przy osłabieniu po wykluczeniu albo w końcówce, gdy trzeba odrobić bramkę. Bramkarz schodzi na ławkę, a wchodzi siódmy zawodnik z pola. Bramka zostaje wtedy pusta i rywal po przechwycie może rzucić do niej z własnej połowy.

Dodatkowy zawodnik z pola dalej nie może stanąć w polu bramkowym. Wchodzi tam tylko zawodnik oznaczony jako bramkarz.

Do rozpoczęcia meczu drużyna potrzebuje co najmniej 5 zawodników na boisku. Gdy po wykluczeniach zostanie ich mniej, mecz może trwać dalej, a o jego ewentualnym przerwaniu decydują sędziowie.

Kary w piłce ręcznej rosną stopniowo, a kolejne stopnie opisuje przepis 16.

• Upomnienie (żółta kartka). Zawodnik nie powinien dostać więcej niż jednego upomnienia, a cała drużyna więcej niż trzech. Potem karą musi być co najmniej wykluczenie (komentarz do 16:1). Zawodnik po wykluczeniu nie powinien już dostać upomnienia.
• Wykluczenie (dwa uniesione palce). Trwa zawsze 2 minuty czasu gry, a drużyna nie może w tym czasie wpuścić nikogo w twoje miejsce (16:5). Dwie minuty liczą się od wznowienia gry gwizdkiem.
• Trzecie wykluczenie. Trzecie wykluczenie tego samego zawodnika zawsze kończy się dyskwalifikacją (16:5).
• Dyskwalifikacja (czerwona kartka). Opuszczasz boisko i strefę zmian do końca meczu, a drużyna gra przez 2 minuty w osłabieniu (16:8). Po tych 2 minutach może wejść inny zawodnik.
• Niebieska kartka. Sędzia pokazuje ją po czerwonej i daje znać, że napisze sprawozdanie. O ewentualnej dalszej karze decyduje wtedy organ dyscyplinarny rozgrywek.

Niektóre faule pomijają upomnienie. Przepis 16:3c wymienia przewinienia karane od razu wykluczeniem, a niebezpieczny faul może od razu skończyć się czerwoną kartką.

Przechodzi. Jeśli 2 minuty nie upłynęły do przerwy, reszta biegnie po wznowieniu drugiej połowy. Tak samo z czasu regulaminowego na dogrywkę i w trakcie dogrywki (16:5).

W meczu pucharowym liczy się ostatnie zdanie przepisu 16:5. Zawodnik, któremu wykluczenie nie skończyło się przed końcem dogrywki, nie ma prawa wziąć udziału w serii rzutów karnych. Przepis 2:2 mówi to samo od drugiej strony: rzucać mogą tylko zawodnicy niewykluczeni i niezdyskwalifikowani w chwili zakończenia gry.

W serii rzutów karnych każda drużyna wyznacza 5 zawodników, którzy rzucają na zmianę z rywalami. Jeśli po pięciu rzutach nadal jest remis, obie drużyny znów wyznaczają po pięciu, a od tej chwili wygrywa ta, która po równej liczbie rzutów ma przewagę bramki (komentarz do 2:2).

Czy remis prowadzi najpierw do dogrywki, czy od razu do rzutów karnych, ustala regulamin rozgrywek. Zapytaj przed turniejem.

Rzut karny wykonuje się jako rzut na bramkę w ciągu 3 sekund od gwizdka sędziego (14:4). Dłuższe czekanie oznacza rzut wolny dla broniących.

Wykonawca stoi za linią 7 m, najwyżej metr od niej (14:5), i nie może jej dotknąć ani przekroczyć, zanim piłka opuści rękę. Koledzy z drużyny i rywale czekają do tego momentu za linią rzutów wolnych.

W angielskim tekście IHF ten rzut to 7-metre throw, w polskich przepisach ZPRP rzut karny.

Przepis 3 ustala rozmiar piłki według wieku i płci, w dwóch kategoriach: piłki do gry z klejem i bez kleju.

Rozmiaru i wagi piłki w mini piłce ręcznej przepisy gry nie regulują. Ustala je związek albo organizator turnieju.

Wytyczne IHF dotyczące sprzętu pozwalają używać kleju i trzymać jego zapas na butach. Kleju na dłoni ani na nadgarstku mieć nie wolno (przepis 4:9), bo może trafić rywalowi w twarz. Związki krajowe mogą wprowadzić dodatkowe ograniczenia, więc sprawdź przed wyjazdem.

Od wieku zależy też czas gry: 2 × 30 minut od 16 lat, 2 × 25 minut dla grupy 12–16 lat i 2 × 20 minut dla grupy 8–12 lat (2:1).

Regulamin rozgrywek IHF daje 2 punkty za zwycięstwo, 1 za remis i 0 za porażkę. Przy równej liczbie punktów najpierw liczą się mecze między zainteresowanymi drużynami: punkty, różnica bramek i bramki zdobyte w tych meczach. Dopiero potem różnica bramek i bramki zdobyte we wszystkich meczach, a na końcu losowanie.

W grupie czterech drużyn zwycięstwo nad zespołem, z którym masz tyle samo punktów, może więc znaczyć więcej niż wysoka wygrana z ostatnim w tabeli.

Ligi krajowe mają własne zasady. Niemiecka DHB-Spielordnung także daje za zwycięstwo punkty 2:0, a za remis 1:1, przy równej liczbie punktów patrzy najpierw na mecze bezpośrednie, a potem zarządza mecze rozstrzygające, chyba że związek wybrał inną metodę, np. różnicę bramek (§42–44).

Rozgrywki zakłada organizator. Ty jako zawodnik albo rodzic głównie je śledzisz.

• Tablica wyników. Tablica wyników piłki ręcznej ma narastający zegar 2 × 30 minut, dogrywkę 2 × 5 minut i serię rzutów karnych. Wykluczenie na 2 minuty pojawia się z odliczaniem w czasie gry, więc każdy, kto ma link do tablicy, widzi, ile zawodnik jeszcze siedzi na ławce. Zapisuje się też żółte, czerwone i niebieskie kartki.
• Trzecie wykluczenie. Gdy obsługujący tablicę zapisze trzecie wykluczenie temu samemu numerowi na koszulce, tablica sama zamienia je w dyskwalifikację.
• Tabela. Nowa drabinka turnieju klubowego albo nowa liga w piłce ręcznej startuje z regulaminem tabeli IHF: 2-1-0, potem mecze między zainteresowanymi drużynami. JudgeMate nie losuje. Gdy regulamin nie rozdzieli drużyn, kolejność ustala organizator. Meczów rozstrzygających jak w DHB-Spielordnung nie ma.
• Walkower liczy się domyślnie 10:0, a organizator może zmienić ten wynik.
• Wyniki. Domyślnie wpisuje je organizator. Jeśli włączy zgłaszanie przez drużyny, jedna strona wpisuje wynik, a druga go potwierdza, ale tylko w meczach grupowych, każdy z każdym i ligowych. Mecze pucharowe, pocieszenia i o 3. miejsce zamyka organizator albo sędzia.

Słownik piłki ręcznej wyjaśnia użyte tu terminy, a poradnik dla sędziów piłki ręcznej opisuje te same przepisy od strony sędziów.