Przewodnik sędziowski unihokeja

Centralny Zarząd IFF zatwierdził nową edycję przepisów gry 11 grudnia 2025, a obowiązuje ona od 1 lipca 2026. Nowelizacja skupia się na trzech obszarach — bezpieczeństwie bramkarza, atrakcyjności i intensywności gry oraz wizerunku unihokeja i klimacie gry. Poniższe zmiany sędziowie stosują od sezonu 2026-27.

Bezpieczeństwo bramkarza

Bramkarze bronią na kolanach i często nie mogą uniknąć kontaktu, dlatego trzy nowe zapisy je chronią:

• Zawodnik z pola musi podjąć rozsądny wysiłek, by uniknąć zderzenia z bramkarzem w polu bramkowym; brak takiego wysiłku jest teraz przewinieniem.
• Zawodnik z pola nie może przechodzić przez pole bramkarza — strefa ta jest zarezerwowana wyłącznie dla bramkarza.
• Zawodnik z pola nie może wielokrotnie podążać za bramkarzem wyłącznie w celu zasłaniania mu widoku.

Precyzyjniejsza definicja trzymania

Trzymanie to jeden z największych hamulców płynności gry. Edycja 2026 na nowo określa, co jest trzymaniem, aby sędziowie odgwizdywali je spójniej. IFF zaznacza, że to zmiana wymagająca szkolenia sędziów i konsekwentnego egzekwowania, by przyniosła zamierzony efekt dla tempa gry.

Kary za prowokowanie i kary równoczesne

Dwie zmiany ograniczają przepychanki podczas przerw, wykorzystywane niekiedy taktycznie (obopólne kary mniejsze wymuszające grę 4 na 4 lub 5 na 4 przy bramkarzu ściągniętym z bramki):

• Kary równoczesne nie zmieniają już liczby zawodników na boisku — wzajemne kary mniejsze dla obu drużyn nie otwierają już gry.
• Nowa kara za prowokowanie pozwala sędziemu nałożyć dodatkową karę mniejszą na zawodnika uznanego za inicjatora przepychanki.

Zachowanie w strefie zmian

Nowe przepisy regulują zachowanie zawodników i sztabu w strefie zmian. Chodzi o rozładowanie tłumu stojących zawodników, którzy zasłaniają widok stolikowi sędziowskiemu i kibicom, oraz o uspokojenie klimatu gry, w którym sztab kwestionuje niemal każdą decyzję — co szczególnie doskwiera młodym zawodnikom i sędziom w rozgrywkach juniorskich.

Zmiany po stronie punktacji, które egzekwuje sędzia

Dwie zmiany dotyczą przebiegu zdobywania punktów: w grze 5 na 5 bramkarz może teraz zdobyć bramkę (w formacie 3 na 3 było to już dozwolone), a w serii rzutów karnych pierwszych pięć rzutów wykonuje nadal pięciu różnych zawodników, ale kolejne rzuty może wykonać dowolny zawodnik. Pełny obraz punktacji znajdziesz w przewodniku jak działa punktacja w unihokeju.

Wymiary pola bramkowego i pola bramkarza, układ kar (mniejsza 2 minuty, większa 2+2, 10-minutowa kara osobista i kara meczowa) oraz mechanika wolnego uderzenia opisane w sekcjach poniżej pozostają bez zmian. Rzut karny zaczyna się teraz z punktu 5 m od linii środkowej, a nie z punktu środkowego.

Unihokej stosuje system dwóch sędziów, gdzie obaj arbitrzy mają identyczne uprawnienia. To fundamentalna różnica wobec hokeja na lodzie, który posługuje się hierarchicznym systemem z sędziami głównymi i liniowymi o różnych kompetencjach.

Obaj Sędziowie Mogą:

• Odgwizdać dowolną karę (mniejszą, większą, meczową)
• Przyznać wolne uderzenie za naruszenie
• Uznać lub nie uznać bramki
• Przerwać grę z dowolnego powodu
• Zarządzać zegarem meczu (sygnalizować starty i zatrzymania)

Pozycjonowanie na Boisku

Dwaj sędziowie zazwyczaj ustawiają się po przekątnej boiska:

• S1 podąża za akcją od jednej linii bocznej, przebywając blisko strefy ataku
• S2 zajmuje pozycję po przeciwnej stronie, zapewniając szerszy kąt widzenia i pokrywając strefę obronną

Gdy gra przenosi się z jednego końca boiska na drugi, sędziowie korygują pozycje — jeden pozostaje blisko akcji, drugi utrzymuje perspektywę ogólną. Ten diagonalny system gwarantuje, że przynajmniej jeden sędzia ma wyraźny widok na każdy incydent.

Komunikacja Między Sędziami

Sędziowie komunikują się za pomocą kontaktu wzrokowego, sygnałów ręcznych i krótkich wymian werbalnych podczas przerw. Przed odgwizdaniem kary sędzia może skonsultować się z kolegą, jeśli incydent miał miejsce w strefie drugiego arbitra. W niejednoznacznych sytuacjach bramkowych obaj sędziowie muszą dojść do porozumienia.

Stolik Sędziowski

Oprócz dwóch sędziów na boisku, stolik sędziowski obsadzają:

• Chronometrażysta: Zarządza zegarem meczu, uruchamia i zatrzymuje na sygnały sędziów
• Sekretarz (prowadzący protokół): Zapisuje bramki, kary i zmiany w oficjalnym protokole meczowym

Na poziomie rekreacyjnym i amatorskim, gdzie formalny stolik sędziowski nie jest dostępny, Darmowa Tablica Wyników JudgeMate może pełnić rolę cyfrowego odpowiednika — jedna osoba kontroluje zegar, bramki i kary z telefonu, a widok kibiców stanowi publiczną tablicę wyników.

Obowiązki Przedmeczowe

Przed meczem sędziowie muszą:

• Skontrolować boisko (bandy zabezpieczone, bramki prawidłowo zakotwiczone, oznaczenia pola bramkowego widoczne)
• Sprawdzić sprzęt (kije w legalnej długości, wyposażenie bramkarza kompletne)
• Spotkać się z kapitanami obu drużyn w celu omówienia zasad
• Upewnić się, że stolik sędziowski jest gotowy

Unihokej zna dwie kary dla drużyny (mniejszą i większą) i dwie kary osobiste (10-minutową i meczową). Każda niesie inne konsekwencje dla ukaranego zawodnika i drużyny.

Kary Mniejsze (2 Minuty)

Najczęstsza kara w unihokeju. Ukarany zawodnik siedzi w strefie kar przez 2 minuty czasu gry, a jego drużyna gra w osłabieniu (5 na 4).

Zasada kluczowa: tak jak w hokeju na lodzie, kara mniejsza kończy się wcześniej, gdy rywal strzeli bramkę w czasie jej odbywania — chyba że drużyna strzelająca grała w osłabieniu albo w równych składach. Nie kończy jej bramka zdobyta w czasie kary odroczonej, odroczonego rzutu karnego ani z rzutu karnego. W pozostałych przypadkach ukarany zawodnik wraca po upływie 2 minut czasu gry.

Typowe przewinienia za karę mniejszą:

• Podcięcie — użycie kija lub nogi do potknienia przeciwnika
• Trzymanie — chwycenie ciała, ubrania lub kija przeciwnika
• Pchanie — odepchnięcie przeciwnika rękami lub ciałem
• Wysoka piłka i nieostrożny kij — zagranie piłki powyżej pasa kijem, stopą lub podudziem albo uniesienie kija nad głowę rywala, gdy to niebezpieczne (sam wysoki zamach to tylko wolne uderzenie)
• Gra bez kija — aktywne uczestnictwo w grze bez trzymania kija
• Nieprawidłowa zmiana — zbyt wielu zawodników na boisku w trakcie gry
• Opóźnianie gry — celowe zwlekanie ze wznowieniem gry

Kary większe (2+2 minuty)

Przyznawane za grę nierozważną. Kara większa to dwie 2-minutowe kary odbywane jedna po drugiej przez ukaranego zawodnika (razem 4 minuty), a drużyna gra w osłabieniu. Bramka rywala może skrócić tylko jedną z dwóch części.

Typowe sytuacje kary większej:

• Nierozważna gra kijem — użycie kija, które naraża rywala na poważne niebezpieczeństwo
• Haczenie — zahaczenie kijem ciała przeciwnika
• Rzucenie kijem lub sprzętem w stronę piłki
• Nierozważna gra ciałem — np. podcięcie lub rzucenie rywala na bandę albo bramkę

Kary osobiste 10 minut

Nakładane wyłącznie razem z karą mniejszą — za niesportowe zachowanie (np. obrażanie sędziów lub zawodników, prowokacyjne celebrowanie bramki, rzucanie sprzętem) albo symulowanie. 10 minut dotyczy tylko zawodnika, za którego może wejść zmiennik; drużyna gra w osłabieniu tylko przez 2 minuty kary mniejszej, którą odbywa zawodnik z pola wskazany przez kapitana. Bramka nigdy nie skraca 10-minutowej kary osobistej.

Kary meczowe (czerwona kartka)

Najsurowsza sankcja. Sędzia pokazuje czerwoną kartkę: zawodnik schodzi do szatni do końca meczu i pauzuje też w następnym meczu tych samych rozgrywek. Drużyna odbywa karę większą 2+2, którą odsiaduje zawodnik z pola wskazany przez kapitana.

Sytuacje kary meczowej:

• Brutalność lub gwałtowna gra — np. celowa próba zranienia przeciwnika
• Rażąco niewłaściwe zachowanie lub groźby — np. wobec sędziów
• Bójka albo druga kara większa w tym samym meczu

Sygnalizacja Kar

Sędziowie sygnalizują kary za pomocą standaryzowanych sygnałów ręcznych:

1. Wskazanie na ukaranego zawodnika
2. Pokazanie rodzaju naruszenia (np. gest podcięcia, gest pchania)
3. Wskazanie strefy kar
4. Pokazanie rodzaju kary: dwa palce to kara mniejsza, pięć palców — kara większa, zaciśnięta pięść — 10-minutowa kara osobista, a czerwona kartka — kara meczowa

Darmowa Tablica Wyników JudgeMate pokazuje liczniki kar z odliczaniem na żywo, więc wszyscy w hali wiedzą, kiedy kończy się każda kara. Gdy bramka w przewadze kończy karę drużynową, tablica sama zatrzymuje jej licznik.

Wolne uderzenie jest najczęstszym wznowieniem gry w unihokeju, przyznawanym za szeroką gamę drobnych naruszeń, które nie uzasadniają nałożenia kary.

Kiedy Przyznaje Się Wolne Uderzenie

• Wysoki kij lub wysoka piłka: łopatka kija uniesiona powyżej pasa przy zamachu lub po uderzeniu albo piłka zagrana powyżej kolana kijem, stopą lub podudziem
• Zagranie piłki ręką/głową/stopą: Celowe dotknięcie piłki czymkolwiek innym niż kijem (z wyjątkiem bramkarza w polu bramkowym)
• Nieprawidłowe lub celowo opóźniane wolne uderzenie: piłka pociągnięta, podrzucona lub uniesiona na łopatce zamiast uderzona albo celowe zwlekanie z wykonaniem
• Podnoszenie lub trzymanie kija przeciwnika: Przeszkadzanie w kiju przeciwnika
• Gra piłką leżąc na podłodze: Zawodnik z pola nie może grać piłką, gdy jakakolwiek część jego ciała (poza stopami) dotyka podłogi
• Naruszenie pola bramkarza: zawodnik z pola przebywa w polu bramkarza (1 × 2,5 m) albo przez nie przebiega; do większego pola bramkowego wchodzić wolno

Zasady Wykonania Wolnego Uderzenia

1. Piłka powinna leżeć nieruchomo w miejscu naruszenia, ale sędziowie mogą puścić grę, gdy nie jest całkiem nieruchoma albo leży niedokładnie, a nie ma to wpływu na grę
2. Nie ma sztywnego limitu czasu, ale wykonania nie wolno bez potrzeby opóźniać (oceniają to sędziowie), a celowe zwlekanie samo jest przewinieniem
3. Wszyscy przeciwnicy muszą znajdować się co najmniej 3 metry od piłki; złamanie tej odległości to kara mniejsza
4. Wykonawca nie może zagrać piłki ponownie, dopóki nie dotknie jej inny zawodnik
5. Piłkę trzeba uderzyć — nie wolno jej ciągnąć, podrzucać ani unosić na łopatce; uderzona piłka może oderwać się od podłogi, a z wolnego uderzenia można strzelić bezpośrednio do bramki

Wolne Uderzenie w Pobliżu Bramki

Wolne uderzenie dla drużyny atakującej blisko bramki to realna szansa na gola. Jeśli przyznano je bliżej niż 3,5 m od pola bramkarza, przesuwa się je na odległość 3,5 m, a drużyna broniąca może ustawić mur tuż przed swoim polem bramkarza. Atakujący nie muszą czekać na mur i mogą ustawić zawodników przed nim. Trenerzy opracowują specjalne zagrania, by zmaksymalizować szanse przy wolnych uderzeniach blisko bramki — szybkie podania, zasłony i one-timery to typowe taktyki.

Wznowienie po wyjściu piłki za bandę (hit-in)

Gdy piłka wyjdzie za bandę (w dowolnym miejscu, także za bramką) albo uderzy w sufit, drużyna, która nie zawiniła, otrzymuje wznowienie (hit-in) — podobne do wolnego uderzenia, wykonywane 1,5 m od bandy w miejscu, w którym piłka opuściła boisko, a gdy to miejsce leży za przedłużeniem linii bramkowej — z najbliższego punktu wznowienia. Obowiązuje ta sama zasada 3 metrów, bez sztywnego limitu czasu.

Wyrzut bramkarza

Piłka, która wyjdzie za bandę za bramką, to także hit-in, a nie wznowienie przez bramkarza. Bramkarz wyrzuca piłkę dopiero wtedy, gdy przejmie nad nią kontrolę w trakcie gry: może ją kontrolować najwyżej 3 sekundy i nie może wyrzucić jej za linię środkową, zanim nie dotknie ona podłogi, bandy albo zawodnika.

Rzut karny to najbardziej napięte wznowienie gry w unihokeju — konfrontacja jeden na jednego między strzelcem a bramkarzem.

Kiedy przyznaje się rzut karny

Rzut karny przyznawany jest, gdy czysta szansa bramkowa zostaje bezprawnie przerwana. Konkretne sytuacje obejmują:

• Obrońca w polu bramkarza: broniący zawodnik z pola jest we własnym polu bramkarza (albo w miejscu, gdzie zwykle stoi bramka), gdy wolne uderzenie rywali zostaje oddane bezpośrednio na bramkę. Wtedy rzut karny przyznaje się zawsze; sama obecność w większym polu bramkowym nie jest przewinieniem.
• Przesunięcie bramki: Obrońca celowo przesuwa lub przechyla bramkę, by uniemożliwić zdobycie punktu.
• Faul na wyjściu sam na sam: Naruszenie przepisów wobec zawodnika mającego czystą drogę do bramki (bez obrońców między atakującym a bramkarzem).
• Przykrycie piłki: Zawodnik z pola celowo kładzie się na piłce lub przykrywa ją, by przerwać sytuację bramkową.

Wykonanie rzutu karnego

1. Piłka leży w umownym punkcie 5 m od linii środkowej, pośrodku między liniami bocznymi (do przepisów 2026 był to punkt środkowy)
2. Na gwizdek sędziego strzelec rozpoczyna próbę kijem
3. Strzelec i piłka muszą być w ciągłym ruchu w stronę bramki: nie mogą jednocześnie się zatrzymać ani odwrócić od bramki, a zagranie typu „zorro” (piłka trzymana na łopatce zmienia kierunek w powietrzu więcej niż raz) jest niedozwolone; piłkę można zagrywać dowolnie wiele razy
4. Bramkarz musi być w polu bramkarza w chwili rozpoczęcia rzutu karnego, potem może z niego wyjść
5. Gdy bramkarz dotknie piłki albo piłka trafi w przednią część bramki, strzelec nie może jej już dotknąć
6. Próba kończy się, gdy:
   • Piłka przekroczy linię bramkową (bramka zdobyta)
   • Bramkarz obroni strzał
   • Piłka trafi w konstrukcję bramki (słupek lub poprzeczka) i nie wpadnie
   • Strzelec i piłka zatrzymają się albo odwrócą od bramki
   • Strzelec popełni naruszenie (np. zagranie „zorro” albo ponowne dotknięcie piłki po obronie)

Decyzje sędziowskie przy rzutach karnych

Decyzja o przyznaniu rzutu karnego jest jedną z najpoważniejszych, jaką może podjąć sędzia. Sędziowie muszą ocenić:

• Czy istniała czysta szansa bramkowa? (Nie byle jaka szansa, lecz sytuacja z wysokim prawdopodobieństwem zdobycia bramki)
• Czy szansa została bezprawnie zaprzepaszczona? (Nie sam kontakt, lecz wyraźne naruszenie przepisów)
• Czy sędzia mógł przyznać karę mniejszą zamiast rzutu karnego?

W niejednoznacznych sytuacjach sędziowie zwykle przyznają karę (mniejszą albo większą 2+2) zamiast rzutu karnego, rezerwując ten ostatni dla oczywistych przypadków przerwania jasnej szansy bramkowej.

Pole bramkowe to jeden z najważniejszych strategicznie obszarów w unihokeju — a zrozumienie jego zasad jest kluczowe zarówno dla sędziów, jak i zawodników.

Czym jest pole bramkowe?

Pole bramkowe to prostokątny obszar (4 × 5 m) bezpośrednio przed każdą bramką, wyznaczony namalowanymi liniami na powierzchni boiska, a wewnątrz niego zaznaczone jest mniejsze pole bramkarza (1 × 2,5 m). Pole bramkowe to strefa pracy bramkarza (tylko tu może grać rękami), a do małego pola bramkarza zawodnicy z pola nie mają wstępu.

Zasada podstawowa

Zawodnicy z pola mogą być w polu bramkowym, ale nie w polu bramkarza. Zawodnik z pola dowolnej drużyny, który przebywa w polu bramkarza lub przez nie przebiega (dowolną częścią ciała dotyka w nim podłogi, linie też się liczą; sam kij się nie liczy), popełnia przewinienie karane wolnym uderzeniem.

Konsekwencje naruszenia pola bramkowego

Konsekwencje zależą od tego, zawodnik której drużyny jest w polu bramkarza i w jakiej sytuacji:

Atakujący zawodnik z pola w polu bramkarza:

• Wolne uderzenie przyznawane jest drużynie broniącej
• Bramka jest nieuznana tylko wtedy, gdy atakujący popełnił to (lub inne) przewinienie w związku z bramką albo tuż przed nią
• Sama obecność w większym polu bramkowym nie jest przewinieniem i nie unieważnia bramki

Obrońca we własnym polu bramkarza:

• Zwykle wolne uderzenie dla drużyny atakującej; przewinienia w polu bramkowym nie prowadzą automatycznie do rzutu karnego
• Rzut karny przyznaje się zawsze, gdy obrońca jest w polu bramkarza w chwili, gdy wolne uderzenie rywali zostaje oddane bezpośrednio na bramkę
• Rzut karny należy się też wtedy, gdy przewinienie przerywa sytuację bramkową lub jej zapobiega

Piłka w polu bramkowym:

• Zawodnicy z pola mogą grać piłką w polu bramkowym, a do pola bramkarza mogą sięgać kijem, jeśli żadną częścią ciała nie dotykają w nim podłogi
• Atakujący muszą rozsądnie starać się unikać kontaktu z bramkarzem w polu bramkowym; brak takiego wysiłku to kara mniejsza
• Bramkarz może chwycić piłkę rękami wewnątrz pola bramkowego (przywilej wyłącznie bramkarza)

Bramkarz w polu bramkowym

Wewnątrz pola bramkowego bramkarz ma specjalne przywileje:

• Może używać rąk do łapania, rzucania i kierowania piłki
• Może kłaść się na podłodze, by wykonać obronę (zawodnicy z pola nie mogą grać leżąc)
• Jest chroniony przed kontaktem ze strony przeciwników
• Może wyrzucić piłkę, by wznowić grę po obronie

Bramkarz poza polem bramkowym

Bramkarz może opuścić pole bramkowe, by zagrać piłkę ciałem (ale nie rękami) poza strefą pola bramkowego. Jest to jednak ryzykowne — bramka jest niechroniona, a bramkarz poza polem bramkowym podlega tym samym zasadom co zawodnicy z pola (z wyjątkiem tego, że nadal nie może używać kija).

Praktyczne sędziowanie pola bramkowego

Naruszenia pola bramkarza należą do najczęściej odgwizdywanych przewinień w unihokeju. Sędziowie muszą obserwować:

• Atakujących wchodzących do pola bramkarza podczas przepychanek pod bramką
• Obrońców wkraczających do pola bramkarza, by blokować strzały, zwłaszcza przy wolnych uderzeniach blisko bramki
• Atakujących, którzy nie starają się uniknąć kontaktu z bramkarzem w polu bramkowym
• Zawodników z pola przeszkadzających bramkarzowi w wyrzucie

Wyraźna komunikacja między dwoma sędziami jest przy tych decyzjach kluczowa, ponieważ sędzia bliżej bramki zazwyczaj ma lepszy kąt do oceny, czy stopa zawodnika przekroczyła linię pola bramkarza.