Darmowa Tablica Wyników Lacrosse — Śledzenie Wyniku na Żywo z Telefonu

Lacrosse wywodzi się od rdzennych ludów Ameryki Północnej i istniał na wieki przed kontaktem z Europejczykami. Gra była czymś znacznie więcej niż sportem — stanowiła sakralną ceremonię znaną pod wieloma nazwami: „dehuntshigwa'es” (mężczyźni uderzają okrągły obiekt) wśród Haudenosaunee (Irokezów), „tewaarathon” w języku Mohawk, „stickball” wśród narodów południowo-wschodnich jak Cherokee i Czokto.

Mecze mogły angażować setki, a nawet tysiące graczy na polach rozciągających się na wiele mil, trwając od świtu do zmierzchu przez kilka dni. Gra służyła jako środek rozwiązywania konfliktów między narodami, poligon treningowy dla wojowników, ceremonia uzdrawiająca dla chorych i ofiara duchowa dla Stwórcy. Sprzęt wykonywano z drewna hikory z siateczkową kieszenią z jelenia ścięgna lub skóry.

Konfederacja Haudenosaunee (Irokezów — narody Mohawk, Oneida, Onondaga, Cayuga, Seneka i Tuscarora) rozwinęła formę lacrosse najbardziej zbliżoną do współczesnej, z jednym kijem na gracza i mniejszym boiskiem. Narody południowo-wschodnie grały wersję z dwoma krótszymi kijami używanymi do noszenia i rzucania piłki. Obie tradycje zachowują znaczenie kulturowe do dziś.

Francuscy misjonarze i osadnicy w Dolinie Świętego Wawrzyńca byli jednymi z pierwszych Europejczyków, którzy ujrzeli lacrosse w latach 30. XVII wieku. Nazwa „la crosse” prawdopodobnie pochodzi od francuskiego słowa oznaczającego ceremonialną laskę biskupa (crosse), którą przypominał zakrzywiony kij. Jean de Brébeuf jest często przypisywany najwcześniejszy pisemny europejski opis gry z 1636 roku.

Nowożytna kodyfikacja lacrosse rozpoczęła się za sprawą Williama George'a Beersa, kanadyjskiego dentysty, który opublikował pierwsze formalne reguły w 1867 roku — w roku powstania Konfederacji Kanadyjskiej. Beers ustandaryzował wymiary boiska, liczbę zawodników (początkowo 12 na stronę), gumową piłkę i wyposażenie. Założył również National Lacrosse Association of Canada, a lacrosse został ogłoszony sportem narodowym Kanady (później dzielił ten status z hokejem na lodzie).

Lacrosse pojawił się na Igrzyskach Olimpijskich w 1904 (St. Louis) i 1908 (Londyn), z Kanadą zdobywającą złoto w obu edycjach. Był prezentowany jako sport pokazowy w 1928, 1932 i 1948 roku, po czym zniknął z programu olimpijskiego na 120 lat — nieobecność, która zakończy się w Los Angeles 2028.

Współczesna era lacrosse rozpoczęła się gwałtowną ekspansją na amerykańskich uczelniach i w szkołach średnich od lat 70. XX wieku. Sport, skoncentrowany wcześniej w stanach środkowoatlantyckich (Maryland, Nowy Jork, Wirginia), rozprzestrzenił się na cały kraj. Mistrzostwa NCAA w lacrosse mężczyzn stały się jednym z najciekawszych wydarzeń sportu uczelnianego, z programami Johns Hopkins, Syracuse, Virginii i Maryland budującymi bogate tradycje.

Lacrosse kobiecy rozwijał się równolegle, z odmiennymi zasadami (brak kontaktu, brak kasków w lacrosse na boisku) i własną tożsamością sportową. Programy w Northwestern, Maryland i North Carolina stały się potęgami.

Profesjonalny lacrosse wystartował z Major League Lacrosse (MLL) w 2001 roku i został zrewolucjonizowany przez Premier Lacrosse League (PLL) w 2019. Założona przez Paula Rabila i jego brata Mike'a, PLL przyjęła model tournée, przeniosła lacrosse do ogólnokrajowej telewizji i podpisała przełomową umowę mediową z ESPN. Lacrosse halowy kwitnie dzięki National Lacrosse League (NLL), która rozrosła się do 14 drużyn w USA i Kanadzie.

Międzynarodowy rozwój przyspieszył — World Lacrosse (światowa federacja) uznaje ponad 80 krajów członkowskich. Sport jest uprawiany na każdym zamieszkanym kontynencie, ze szczególnie silnymi programami w Kanadzie, USA, Narodzie Haudenosaunee, Australii, Japonii, Anglii i Izraelu.

Ogłoszenie powrotu lacrosse na Igrzyska Olimpijskie w Los Angeles 2028 wstrząsnęło całym środowiskiem tego sportu. Ostatnim razem lacrosse był dyscypliną medalową w 1908 roku w Londynie — 120-letnia przerwa, najdłuższa w historii olimpijskiej dla jakiegokolwiek sportu.

Format olimpijski to Sixes (nazywany też „Lacrosse Sixes” lub „World Lacrosse Sixes”) — wariant 6 na 6 rozgrywany na mniejszym boisku z krótszymi 8-minutowymi kwartami. Sixes został zaprojektowany specjalnie z myślą o Igrzyskach: szybki, przyjazny telewizji i wystarczająco kompaktowy dla istniejących obiektów. Rozgrywane będą turnieje zarówno mężczyzn, jak i kobiet.

Inkluzja jest historyczna z jeszcze jednego powodu: Haudenosaunee Nationals — reprezentujący Konfederację Irokezów — wystąpią jako suwerenny naród rdzenny. Haudenosaunee to nie tylko uczestnicy; są pierwotnymi wynalazcami tej gry. Ich obecność na Igrzyskach stanowi jeden z najbardziej znaczących momentów w historii rdzennych sportów. Zawodnicy tacy jak Lyle Thompson (Naród Onondaga), powszechnie uważany za najlepszego żyjącego gracza lacrosse, mogą zanieść dziedzictwo przodków tego sportu na największą scenę świata.

Kij do lacrosse — crosse — to definiujący element wyposażenia tego sportu. Składa się z trzonka (z aluminium, tytanu, włókna węglowego lub materiałów kompozytowych) i główki (formowana plastikowa rama z plecioną siateczkową kieszenią trzymającą piłkę). Atakujący używają krótszych kijów (100–107 cm) dla lepszej kontroli piłki, a obrońcy dłuższych trzonków (132–183 cm) dla zasięgu przy checkach. Głębokość kieszeni, kształt i sposób wiązania siatki są personalizowane i wpływają na podawanie, strzały i utrzymanie piłki. Wiodący producenci to STX, Warrior, Maverik, East Coast Dyes, StringKing i Epoch.

Piłka do lacrosse to lita gumowa kula o wadze 140–149 gramów i obwodzie ok. 200 mm. Jest gęsta, sprężysta i twarda — zdolna spowodować poważne obrażenia przy dużych prędkościach. Piłki meczowe są białe lub żółte (żółte dla lepszej widoczności), a treningowe dostępne w różnych kolorach. Piłka musi spełniać ścisłe normy odbicia i kompresji ustalone przez World Lacrosse. Signature Lacrosse, Champro, Guardian i STX to popularni producenci.

Kaski są obowiązkowe w lacrosse mężczyzn i zapewniają kluczową ochronę głowy i twarzy. Kask do lacrosse posiada twardą zewnętrzną skorupę, wewnętrzne wyściółki, maskę (drucianą kratkę) i pasek podbródkowy. Kask musi spełniać normy certyfikacji NOCSAE. W lacrosse kobiecym na boisku tradycyjnie nie noszono kasków, choć gogle są wymagane; ostatnie zmiany przepisów wprowadziły kaski opcjonalnie. Wiodące marki to Cascade, Warrior i STX.

Rękawice do lacrosse chronią dłonie i nadgarstki przed checkami kijem, zachowując zręczność potrzebną do precyzyjnej kontroli kija. Rękawice atakujących priorytetyzują elastyczność i czucie, a obrońców — większe wyściółki. Rękawice posiadają wzmocnioną ochronę kciuka, wyściełane panele na grzbiecie dłoni i wnętrze pozwalające na naturalny chwyt trzonka. Warrior, STX, Maverik i Epoch produkują rękawice na każdą pozycję i styl gry.

Lacrosse mężczyzn wymaga ochraniaczy ramion (pokrywających klatkę piersiową, plecy i ramiona) oraz ochraniaczy łokci do ochrony przed body checkami i checkami kijem. Atakujący zazwyczaj noszą lżejsze, bardziej elastyczne ochraniacze dla mobilności, a obrońcy i pomocnicy wybierają cięższe zabezpieczenia. Nowoczesne ochraniacze wykorzystują warstwową piankę i technologię twardej skorupy do absorpcji uderzeń przy zachowaniu lekkości. Warrior, STX, Maverik i Epoch produkują sprzęt ochronny spełniający normy NOCSAE.