Darmowa tablica wyników lacrosse z telefonu

Kij (crosse) to element, który definiuje sport. Składa się z trzonka (aluminium, tytan, włókno węglowe lub kompozyty) i główki (formowana rama z plastiku z plecioną kieszenią trzymającą piłkę). Atakujący używają krótszych kijów (100–107 cm) dla lepszej kontroli piłki. Obrońcy grają dłuższymi trzonkami (132–183 cm) dla zasięgu przy checkach. Głębokość kieszeni, kształt i sposób wiązania siatki personalizuje się i wpływa to na podawanie, strzały i trzymanie piłki. Wśród producentów liczą się STX, Warrior, Maverik, East Coast Dyes, StringKing i Epoch.

Piłka to lita gumowa kula o wadze 140–149 gramów i obwodzie około 200 mm. Jest gęsta, sprężysta i twarda. Przy dużych prędkościach potrafi poważnie ranić. Piłki meczowe są białe lub żółte (żółte dla lepszej widoczności), treningowe występują w różnych kolorach. Piłka musi spełniać normy odbicia i kompresji ustalone przez World Lacrosse. Wśród producentów popularni są Signature Lacrosse, Champro, Guardian i STX.

Kaski są obowiązkowe w lacrosse mężczyzn. Chronią głowę i twarz. Kask do lacrosse ma twardą skorupę, wyściółkę, maskę (drucianą kratkę) i pasek podbródkowy. Musi spełniać certyfikację NOCSAE. W lacrosse kobiecym na boisku tradycyjnie nie noszono kasków, choć gogle są wymagane. Ostatnie zmiany przepisów dopuszczają kaski opcjonalnie. Liczą się marki Cascade, Warrior i STX.

Rękawice chronią dłonie i nadgarstki przed checkami kijem i zachowują zręczność potrzebną do prowadzenia kija. Rękawice atakujących stawiają na elastyczność i czucie, a obrońców — na grubsze wyściółki. Mają wzmocniony kciuk, wyściełane panele na grzbiecie dłoni i wnętrze pozwalające na naturalny chwyt trzonka. Warrior, STX, Maverik i Epoch produkują rękawice na każdą pozycję i styl gry.

Lacrosse mężczyzn wymaga ochraniaczy ramion (klatka, plecy, barki) oraz ochraniaczy łokci. Chronią przed body checkami i checkami kijem. Atakujący noszą lżejsze, elastyczniejsze ochraniacze dla mobilności, a obrońcy i pomocnicy stawiają na cięższe zabezpieczenia. Ochraniacze łączą warstwową piankę i twardą skorupę, żeby pochłaniać uderzenia przy niskiej wadze. Warrior, STX, Maverik i Epoch produkują sprzęt ochronny zgodny z normami NOCSAE.

Lacrosse wywodzi się od rdzennych ludów Ameryki Północnej i istniał na wieki przed kontaktem z Europejczykami. Gra była czymś znacznie więcej niż sportem. Stanowiła sakralną ceremonię znaną pod wieloma nazwami: „dehuntshigwa'es” (mężczyźni uderzają okrągły obiekt) wśród Haudenosaunee (Irokezów), „tewaarathon” w języku Mohawków, „stickball” wśród narodów południowo-wschodnich jak Czirokezi i Czoktawowie.

W meczach brały udział setki, a nawet tysiące graczy na polach rozciągających się na wiele mil. Rozgrywki trwały od świtu do zmierzchu, czasem przez kilka dni. Gra służyła rozstrzyganiu konfliktów między narodami, treningowi wojowników, ceremoniom uzdrawiającym oraz ofierze duchowej dla Stwórcy. Sprzęt wykonywano z drewna hikorowego, a kieszeń pleciono z jelenich ścięgien lub skóry.

Konfederacja Haudenosaunee (narody Mohawk, Oneida, Onondaga, Cayuga, Seneca i Tuscarora) rozwinęła formę lacrosse najbardziej zbliżoną do dzisiejszej: jeden kij na gracza i mniejsze boisko. Narody południowo-wschodnie grały w wersji z dwoma krótszymi kijami do noszenia i rzucania piłki. Obie tradycje do dziś zachowują znaczenie kulturowe.

Francuscy misjonarze i osadnicy w Dolinie Świętego Wawrzyńca byli jednymi z pierwszych Europejczyków, którzy zetknęli się z lacrosse w latach 30. XVII wieku. Nazwa „la crosse” wywodzi się prawdopodobnie od francuskiego słowa oznaczającego ceremonialną laskę biskupią (crosse), przypominającą zakrzywiony kij. Pierwszy europejski opis gry pisemnie pozostawił Jean de Brébeuf w 1636 roku.

Nowożytne reguły skodyfikował William George Beers, kanadyjski dentysta, który ogłosił je drukiem w 1867 roku — roku powstania Konfederacji Kanady. Beers ustandaryzował wymiary boiska, liczbę zawodników (początkowo 12 na stronę), gumową piłkę i wyposażenie. Założył też National Lacrosse Association of Canada. Lacrosse został ogłoszony sportem narodowym Kanady, a później dzielił ten status z hokejem na lodzie.

Lacrosse pojawił się na igrzyskach w 1904 (St. Louis) i 1908 (Londyn). Kanada zdobyła złoto w obu edycjach. Potem sport występował jako pokazowy w 1928, 1932 i 1948 roku i zniknął z programu olimpijskiego na 120 lat. Przerwa zakończy się w Los Angeles 2028.

Współczesna era lacrosse zaczęła się od gwałtownego wzrostu na amerykańskich uczelniach i w szkołach średnich od lat 70. Sport skoncentrowany wcześniej w stanach Maryland, Nowy Jork i Wirginia rozlał się na cały kraj. Mistrzostwa NCAA w lacrosse mężczyzn stały się jednym z najciekawszych wydarzeń sportu uczelnianego. Johns Hopkins, Syracuse, Virginia i Maryland zbudowały bogate tradycje.

Lacrosse kobiecy rozwijał się równolegle z odmiennymi zasadami (brak kontaktu, brak kasków w grze na boisku) i własną tożsamością. Programy w Northwestern, Maryland i North Carolina wyrosły na potęgi.

Zawodowe rozgrywki wystartowały jako Major League Lacrosse (MLL) w 2001 roku. W 2019 Premier Lacrosse League (PLL) przebudowała rynek. Ligę założyli Paul Rabil i jego brat Mike. PLL postawiła na model tournée, wprowadziła lacrosse do ogólnokrajowej telewizji i podpisała umowę mediową z ESPN. Odmiana halowa rozwija się dzięki National Lacrosse League (NLL), która liczy 14 drużyn w USA i Kanadzie.

Międzynarodowy rozwój przyspieszył. World Lacrosse (federacja globalna) skupia ponad 80 krajów członkowskich. Sport uprawia się na każdym zamieszkanym kontynencie — najsilniejsze programy mają Kanada, USA, Naród Haudenosaunee, Australia, Japonia, Anglia i Izrael.

Decyzja o powrocie lacrosse na igrzyska w Los Angeles 2028 wstrząsnęła środowiskiem. Ostatni raz lacrosse był dyscypliną medalową w 1908 roku w Londynie. 120-letnia przerwa to najdłuższa nieobecność jakiegokolwiek sportu w historii igrzysk.

Format olimpijski to Sixes (nazywany też „Lacrosse Sixes” lub „World Lacrosse Sixes”). To wariant 6 na 6 rozgrywany na mniejszym boisku w krótszych, 8-minutowych kwartach. Sixes powstał z myślą o igrzyskach: szybki, telewizyjny i na tyle kompaktowy, że zmieści się na istniejących obiektach. Rozegrane zostaną turnieje mężczyzn i kobiet.

Drugim historycznym akcentem jest start Haudenosaunee Nationals. Reprezentacja Konfederacji Irokezów wystąpi jako suwerenny naród rdzenny. Haudenosaunee to nie zwykli uczestnicy — to pierwotni wynalazcy gry. Ich obecność na igrzyskach jest jednym z najważniejszych momentów w historii sportów rdzennych. Zawodnicy tacy jak Lyle Thompson (Naród Onondaga), uznawany za najlepszego żyjącego gracza lacrosse, mogą ponieść dziedzictwo przodków na największą scenę świata.