Słownik freeski
Przepisy, teren, obroty i chwyty według dokumentów FIS park & pipe
Słownik zbiera 48 terminów z freeski w slopestyle, big air i halfpipe. Pierwsza część dotyczy not sędziów i przebiegu faz, druga terenu, trzecia nazw obrotów i chwytów na dwóch nartach. Przepisy i liczby pochodzą z ICR Book VI FIS (czerwiec 2026), podręcznika sędziów park & pipe (Edition 2025) i przepisów punktów FIS 2026/2027. Hasła, w których pada JudgeMate, opisują typy kategorii Freeskiing, Halfpipe Skiing i Big Air Skiing w obecnym stanie. Strony konkurencji: freeski, big air na nartach, halfpipe na nartach. Kategorię freeski założysz tutaj.
A
- Alley-oop
Trik w rynnie z obrotem pod górę, choć zawodnik dalej jedzie w dół. We freeski alley-oop kręci się w obie strony: left alley-oop 5 startuje z lewej ściany zawodnika i ląduje przodem po 540 stopniach (Judges Handbook 17).
B
- Best of x
Zwykły sposób liczenia przejazdów we freeski. W best of 2 liczy się lepszy z dwóch przejazdów (ICR 3502.1), w best of x zawodnik ma trzy przejazdy lub więcej i liczy się najlepszy (ICR 3502.2). Faza daje wynik dopiero po co najmniej 2 ukończonych przejazdach (ICR 3502). Szablon Freeskiing w JudgeMate ma 3 przejazdy i liczy najlepszy.
- Bio
Oś pochylona do przodu, lustrzane odbicie corka na plecy. Sędzia rozpoznaje bio przy wybiciu, gdy zawodnik ustawia obrót do przodu. Bio, które przejdzie w odwrócenie, zbliża się do misty (Judges Handbook 17).
- Blunt
Inaczej true tail. Ręka trzyma sam koniec piętki narty. Podręcznik zwykle ocenia go jako trudniejszy od zwykłego tail grabu czy inside tail (Judges Handbook 17).
C
- Cork
Obrót poza osią ustawiony na plecy, który nigdy nie przechodzi w pełne odwrócenie, na przykład cork 720 albo cork 900. Podręcznik zaznacza, że cork często dodaje stylu, ale niekoniecznie trudności (Judges Handbook 17).
- Critical
Chwyt za wewnętrzną krawędź przeciwnej narty, na przykład prawą ręką za lewą nartę. Podręcznik uznaje go za łatwiejszy od mute (Judges Handbook 17).
D
- DEAL i DAVE
Dwie noty od 1 do 10 tylko do grafiki telewizyjnej: DEAL w big air, DAVE w halfpipe. Rozkładają występ na części dla widzów i nie zmieniają noty za ogólne wrażenie (Judges Handbook 9.3 i 9.4).
- DNI
Does Not Improve (ICR 3703.4). Gdy w fazie liczy się najlepszy przejazd, przejazd, który nie poprawia wcześniejszej noty zawodnika, nie jest oceniany. W big air w formacie dwa najlepsze z trzech sędziowie mogą też dać DNI za trik powtórzony drugi raz. W JudgeMate DNI to status przejazdu w typach FIS na śniegu, dostępny od 2. przejazdu przy formatach z najlepszym przejazdem. Ustawia go sędzia, automatycznie nie pojawia się nigdy.
- DNS
Did Not Start (ICR 3703.1). Zawodnik z listy startowej, który nie wystartował, nie dostaje miejsca, a DNS w finale oznacza ostatnie miejsce w tej fazie. Gdy zawodnik ruszy po sygnale, przejazd liczy się do miejsca, w którym się zatrzymał, i powtórki nie ma (ICR 3609).
- Double cork
Dwa osobne wyjścia poza oś w jednym triku, ustawione na plecy i bez pełnego odwrócenia. Dub 10 to double cork 1080, trzy obroty z lądowaniem przodem, a dub 12, czyli 1260, ląduje tyłem (Judges Handbook 17). Trik wymaga dużej rotacji i długiego lotu.
- Dwa najlepsze z trzech
Trzy skoki, sumują się dwie najwyższe noty, a oba liczone triki muszą być różne (ICR 3502.3.1). Przepis 3502.3 dopuszcza taki format tylko na zawodach z jedną skocznią i na krótkim slopestyle z jedną skocznią i jedną barierką, na poziomie FIS i niższym. Szablon Big Air Skiing w JudgeMate podpowiada sumę 2 najlepszych przejazdów. JudgeMate nie porównuje trików, więc powtórzenie muszą wychwycić sędziowie, na przykład dając DNI.
- Dwa z czterech kierunków
Zasada różnorodności w big air (2 of 4 Directions): liczone triki muszą iść w różnych kierunkach. We freeski są to right, left, switch right i switch left (ICR 3502.3.1). Prosty skok to osobny typ triku, podobnie salto w przód i w tył, dopóki nie dojdzie do nich obrót o 180 stopni. O tym, czy obowiązuje ta odmiana, czy wariant z obrotami zgodnie i przeciwnie do ruchu wskazówek zegara, decyduje odprawa przed pierwszym treningiem; kobiety i mężczyźni mogą mieć różne warianty.
F
- Flatspin
Inaczej rodeo. Zawodnik ustawia się na plecy i obraca prawie równolegle do ziemi, bez odwrócenia i bez corka. Podręcznik wymienia flat 5, rodeo 7 i rodeo 9, a w rynnie alley-oop flat 5 (Judges Handbook 17).
G
- Gap to rail
Barierka oddalona od progu, więc zawodnik musi przelecieć szczelinę, zanim na nią wskoczy (Judges Handbook 15). Wśród innych barierek podręcznik wymienia C-rail wygiętą w lewo lub w prawo, cannon rail wyrzucającą zawodnika w powietrze i barierki z jednym do czterech załamań.
H
- Heat
Grupa zawodników w jednej fazie. W kwalifikacjach heat liczy 12–30 osób, najlepiej 25 w halfpipe, 20–25 w slopestyle i 25–30 w big air (ICR 3501.1.1). Każda kategoria wiekowa startuje w osobnym heacie, a taką, w której jest mniej niż czterech zawodników, można dołączyć do kategorii starszej albo młodszej (ICR 3501.3). Kategorię w JudgeMate da się podzielić na heaty.
J
- Jam
Format heatu dla zawodów krajowych, poziomu FIS i niższych (ICR 3504.3). Heat dostaje okno czasowe, zawodnicy jadą tyle razy, ile zdążą, a kolejność startu obowiązuje tylko w pierwszym przejeździe. Wielkość heatu, czas i sposób liczenia jury ustala przed odprawą. W JudgeMate kategoria ma stałą liczbę przejazdów, więc jam trzeba rozpisać na określoną liczbę przejazdów.
- Japan
Jedna noga wyprostowana, druga podciągnięta, a ręka sięga za wyprostowaną nogę do narty tej podciągniętej (Judges Handbook 17). Double japan dokłada drugą ręką odwrócony critical.
K
- Karta steno
Własny zapis sędziego (steno sheet): numer startowy, triki z oceną wykonania i nota za każdy przejazd. Oficjalna jest nota z karty steno. Na zawodach poziomu 1 z systemem wyników nota sędziego staje się oficjalna, gdy zatwierdzi ją sędzia główny (Judges Handbook 7). Przy sporze o notę można obejrzeć tylko powtórkę telewizyjną albo nagranie organizatora, nigdy filmy trenerów czy zawodników.
- Kod FIS
Numer zawodnika w FIS. Na każdej oficjalnej liście stoi obok numeru startowego, nazwiska, imienia, narodowości i rocznika (ICR 3701.1). Listy freeski nie mają kolumny stance, której przepis wymaga tylko w snowboardzie. W JudgeMate kod FIS to pole organizatora wypełniane z kolumny arkusza; importu z bazy FIS nie ma.
L
- Leftside i rightside
Kierunki obrotu na nartach. Leftside to wybicie przodem i obrót w lewo, przeciwnie do ruchu wskazówek zegara; rightside to obrót w prawo. Każdy ma stronę, w którą kręci się łatwiej, więc obroty w obie strony podnoszą trudność i różnorodność przejazdu slopestyle (Judges Handbook 17). W snowboardzie kierunki nazywają się frontside i backside.
- Lewa ściana zawodnika
Ściany rynny nazywa się z perspektywy zawodnika patrzącego w dół rynny (Judges Handbook 15). Obrót leftside z jazdy przodem robi się z prawej ściany, a rightside z lewej (rozdział 17), więc sama ściana mówi sędziemu, w którą stronę pójdzie obrót.
- Licencja sędziego
Sędziowie FIS mają licencje A, B albo C, osobne dla snowboardu i freeski; licencji łączonej nie ma (ICR 3311.4). We freeski licencja C jest krajowa i wydaje ją związek według własnych zasad, a w snowboardzie licencja C przechodzi przez FIS i WSF (Judges Handbook 5). Sędzia z licencją C może być sędzią głównym na każdych zawodach krajowych.
- Lip
Górna krawędź ściany rynny, z której zawodnik się wybija i na którą ląduje. Lip tricki, takie jak stall czy handplant, są niskie i wykonuje się je na samym lipie (Judges Handbook 17).
M
- Misty
Odwrócony obrót ustawiony do przodu. Zawodnik wyrzuca jedną rękę w przód w poprzek ciała i robi salto w przód, jednocześnie się obracając; podręcznik podaje misty 540, 720 i 900 (Judges Handbook 17).
- Mute
Narty skrzyżowane, ręka sięga w poprzek przed ciałem do zewnętrznej krawędzi przeciwnej narty, przed wiązaniem. W high mute chwyt jest wyżej, bliżej dzioba (Judges Handbook 17).
N
- Nose butter
Wybicie, w którym zawodnik dociska dzioby nart przy progu, obraca się o mniej więcej 180 stopni na śniegu i wyskakuje w obrót z napiętych dziobów (Judges Handbook 17). Rozdział 8.1 wskazuje takie wybicie jako zamierzony wyjątek od zasady, że obrót zaczęty na progu psuje wykonanie.
- Noty kotwiczące
Noty za pierwsze przejazdy zawodów (anchor scores). Każdy kolejny przejazd sędzia stawia wyżej albo niżej od nich, dlatego podręcznik każe ustalić zakres już podczas treningu (Judges Handbook 9.1). Panel, który zaczyna od 80, nie ma potem miejsca dla zwycięskiego przejazdu.
O
- Obcięty wynik
Sędziowie dają noty w liczbach całkowitych od 0 do 100, a każdy wynik z dzielenia skraca się do dwóch miejsc po przecinku bez zaokrąglania (ICR 3403). Trzy noty 80, 79 i 77 dają 236 / 3 = 78,666…, czyli 78,66. JudgeMate obcina tak wyniki przejazdów w typach Freeskiing, Halfpipe Skiing i Big Air Skiing. Pole noty przyjmuje kroki co 0,1, więc panel pracujący według FIS wpisuje liczby całkowite.
- Octograb
Podwójny chwyt na skrzyżowanych nartach. Prawa ręka przepycha prawą nartę za zewnętrzną krawędź przed ciałem, a lewa trzyma piętkę lewej narty. Podręcznik zalicza go do trudniejszych podwójnych chwytów (Judges Handbook 17).
- Odprawa (TCM)
Spotkanie kapitanów drużyn przed zawodami (Team Captains' Meeting), na którym sędzia główny przedstawia panel (Judges Handbook 3) i ogłasza się format. Pytania o trasę i triki zadaje się właśnie tu, żeby każda ekipa usłyszała tę samą odpowiedź (Judges Handbook 1). Liczbę liczonych przejazdów w formacie 2 or more best of x też podaje się na odprawie (ICR 3502.3).
- Odrzucenie skrajnych not
Przy 6 i więcej sędziach punktujących odpada najwyższa i najniższa nota, a z reszty liczy się średnią. Przy 3–5 sędziach liczą się wszystkie noty (ICR 3403.2). Siedmiu sędziów z notami 90, 88, 87, 86, 85, 83 i 79 traci 90 i 79, zostaje 429 / 5 = 85,80. Przełącznik Odrzucaj skrajne noty w JudgeMate zdejmuje po jednej nocie z każdej strony już od 5 sędziów, więc przy pięcioosobowym panelu freeski zostaw go wyłączonym.
- Ogólne wrażenie
Metoda FIS (Overall Impression) w slopestyle, big air i halfpipe. Sędzia daje całemu przejazdowi jedną notę od 0 do 100 i ustawia ją względem innych przejazdów tego dnia. Przejazdy porównuje się według wykonania, trudności, amplitudy, różnorodności i progresji; podręcznik uznaje te kryteria za równe i bez kolejności (Judges Handbook 8). Szablon Freeskiing w JudgeMate zaczyna od tych pięciu kryteriów z wagami od 1,5 dla trudności do 1,0 dla różnorodności i progresji. Organizator może wagi zmienić.
P
- Punkty FIS
Wartość rankingowa według przepisów punktów FIS 2026/2027. Zwycięzca zawodów dostaje współczynnik zawodów (event factor), a pozostałe miejsca jego część według wzoru 5.2, zaokrągloną w górę do 0,1 i nigdy niższą niż 0,1. Wartość na liście to średnia dwóch najlepszych wyników zawodnika. JudgeMate punktów FIS nie liczy.
- Punkty Pucharu Świata
Punkty za miejsca 1–30 w Pucharze Świata park & pipe: 100, 80, 60, 50, 45, 40, 36 i dalej aż do 1 (regulamin PŚ 1.7.1). Przepis 1.7.2 ma osobną tabelę dla jazdy po muldach i crossu. JudgeMate ma tabelę park & pipe wbudowaną, pokazuje punkty w wynikach publicznych i w PDF-ie, a zawodnicy z remisem dostają tyle samo.
R
- Remis
Zawodnicy z równym wynikiem dzielą miejsce, a na liście wyżej stoi ten z wyższym numerem startowym (ICR 3503). Na ostatnim miejscu dającym awans przechodzą wszyscy remisujący, więc następna faza się powiększa. JudgeMate rozstrzyga remis inaczej: najlepszy przejazd, potem drugi, potem best trick, jeśli jest, potem trzeci. Miejsce dzielą dopiero zawodnicy z pełnym remisem. Podgląd sędziego głównego pokazuje remis na czerwono przed publikacją.
- Rozstawienie
Podział zawodników na heaty według rankingu WSPL, punktów FIS albo listy WSP for Freeski (ICR 3501.1.2). Kolejność idzie wężykiem, więc przy trzech heatach do pierwszego trafiają miejsca 1, 6, 7 i 12. Remis w rankingu rozstrzyga losowanie, a zawodnicy bez punktów są losowani za tymi, którzy je mają.
S
- Safety
Ręka idzie prosto w dół do narty po tej samej stronie, pod butem. Czysty safety trzyma bok i ślizg narty, bez dotykania buta i wiązania (Judges Handbook 17); według rozdziału 8.1 chwyt za but albo wiązanie obniża ocenę wykonania.
- Section by Section
SBS, format slopestyle z 7–9 sędziami podzielonymi na dwie grupy. Sędziowie sekcji oceniają pojedyncze przeszkody, a sędziowie kompozycji cały przejazd, w zalecanym stosunku 60% do 40% (ICR 3403.3). Sędziowie sekcji we freeski mają własną skalę (Judges Handbook 10.2): 0 za pominiętą przeszkodę, 1–10 za pełny upadek, 85 i więcej za wyjątkowy trik. JudgeMate nie ma trybu SBS.
- Sędzia główny
Prowadzi panel, głosuje w jury zawodów i może odsunąć sędziego, który nie trzyma się kryteriów (Judges Handbook 3). Żadna nota nie jest oficjalna, dopóki sędzia główny jej nie sprawdzi i nie zatwierdzi (rozdział 7). W JudgeMate opcja Zatwierdzanie przez sędziego głównego trzyma noty panelu poza tablicą, aż sędzia główny opublikuje przejazd. Opublikuj mimo braków wypuszcza go z notami, które już są, nawet gdy części sędziów brakuje.
- Step-up
Skocznia, której wypłaszczenie (deck) wznosi się za progiem, więc zawodnik leci w górę, ponad wypłaszczeniem, i ląduje blisko szczytu lotu (Judges Handbook 15). Step-down działa odwrotnie: lądowisko leży niżej, a lot ma większy spadek.
- Superpipe
Rynna o ścianach wysokich na 22 stopy; rynna 18-stopowa to mniejszy wariant (Judges Handbook 15). Zawodnik rusza z wyższego i bardziej stromego startu, przejeżdża płaskie dno między ścianami i zatrzymuje się w strefie mety.
- Switch
Jazda tyłem. Do wybicia switch zawodnik patrzy przez ramię, a switch left 7 to 720 stopni w lewo z wybicia tyłem. W rynnie obrót switch oznacza wybicie na ślepo, z małą widocznością w dół rynny, co podnosi trudność (Judges Handbook 17).
T
- Transition
Zakrzywiona część ściany rynny między płaskim dnem a pionem. Wybicie i lądowanie wysoko na ścianie, przy krawędzi, podręcznik uznaje za znak dobrego wykonania (Judges Handbook 8.1).
- Truck driver
Obie ręce chwytają naraz zewnętrzne krawędzie obu nart, prawa prawą i lewa lewą, z wyprostowanymi rękami, przed wiązaniami. Bow and arrow to truck driver z jednym kolanem podciągniętym (Judges Handbook 17).
- True Overall Ranking
Ranking tylko dla poziomu FIS i niższych (ICR 3404.1). Każdy sędzia układa zawodników według wszystkich ich przejazdów, z różnorodnością jako głównym kryterium, i dzieli ich na cztery grupy: Excellent, Good, Average i Explorer. JudgeMate układa ranking z not za przejazdy i grup nie tworzy.
V
- Vert
Najwyższy odcinek transition, gdzie ściana robi się całkiem pionowa. Czysty vert wyrzuca zawodnika w górę po torze, który sprowadza go z powrotem do rynny (Judges Handbook 15).
Z
- Zalecany zakres not
Przedziały not napisane tylko dla sędziów freeski (Judges Handbook 10.1). 1–30 to bardzo słaby przejazd albo pełny upadek, 30–45 poniżej przeciętnej, 45–65 przeciętny, 65–85 powyżej przeciętnej, 85–100 znakomity. Upadek tuż po starcie daje 1–10, a upadek na końcu dobrego przejazdu 20–30. Sędziowie snowboardu korzystają z tabeli odjęć z rozdziału 11, freeski takiej tabeli nie ma.
- Zero spin
Prosty skok z jazdy tyłem: wybicie tyłem, bez obrotu, lądowanie tyłem (Judges Handbook 17). W zasadach różnorodności big air prosty skok i prosty skok switch to osobne typy trików (ICR 3502.3.1).