Słownik piłki nożnej

Dwie równe części, każda najwyżej 15 minut, grane wtedy, gdy mecz musi mieć zwycięzcę, a po regulaminowym czasie jest remis. Skrót ET to angielskie extra time, a w wynikach dopisuje się a.e.t. (after extra time). Regulamin K-PZPN na sezon 2026/2027 przewiduje w seniorach i juniorach 2 × 15 minut, w młodszych kategoriach 2 × 10, a u najmłodszych „nie ma dogrywki, od razu rzuty karne”. Tablica wyników JudgeMate ma ustawione 2 × 15 minut.

Czas dodawany na końcu każdej połowy za minuty stracone na zmiany, kontuzje, kary, cieszenie się z bramek i inne przerwy. Sędzia techniczny pokazuje na tablicy minimum, o którym zdecydował sędzia, a połowa może potrwać dłużej. Na tablicy wyników JudgeMate dla piłki nożnej operator dolicza czas krokami po minucie albo skrótami +1, +3 i +5.

Druga żółta kartka dla tego samego zawodnika w jednym meczu, czyli wykluczenie. Od edycji 2026/27 VAR może też sprawdzić ewidentnie błędne drugie napomnienie. Tablica wyników JudgeMate sama zamienia drugą żółtą na czerwoną, a gdy operator anuluje tę żółtą, czerwona znika razem z nią.

Dwie bramki jednego zawodnika w jednym meczu. To słowo z relacji i komentarzy, Przepisy Gry liczą bramki tylko drużynom. W lidze JudgeMate klasyfikacja strzelców pokaże dublet jako dwie bramki przy jednym nazwisku.

Runda pucharowa złożona z dwóch meczów, zwykle po jednym na boisku każdej drużyny, rozstrzygana sumą bramek. Co dzieje się przy równej sumie, ustala regulamin rozgrywek. JudgeMate rozstrzyga dwumecz po rewanżu sumą bramek, a przy remisie w sumie serią rzutów karnych; bramki na wyjeździe się nie liczą.

Pierwszy etap turnieju: drużyny grają każda z każdą w swojej grupie, a najlepsze przechodzą do fazy pucharowej. JudgeMate prowadzi go w formacie grupy + puchar z jedną do czterech grup, może dołożyć jedną lub dwie najlepsze drużyny z kolejnego miejsca i przy równej liczbie punktów w grupie liczy małą tabelę meczów bezpośrednich. Remis, którego mała tabela nie rozstrzyga, widać na ekranie i rozstrzyga go organizator.

Użycie albo próba użycia nadmiernej siły lub brutalności, gdy zawodnik nie walczy o piłkę, albo celowe uderzenie kogoś w głowę lub twarz, chyba że siła była znikoma. Karą jest wykluczenie, niezależnie od tego, czy celem był przeciwnik, kolega z drużyny, sędzia czy kibic.

Trzy bramki jednego zawodnika w jednym meczu. Podobnie jak dublet, to pojęcie z relacji meczowych, którego Przepisy Gry nie znają.

Międzynarodowa Rada Piłkarska (The International Football Association Board), w której zasiadają cztery brytyjskie związki piłkarskie i FIFA. To ona pisze Przepisy Gry. Zmiany zatwierdza zwykle na dorocznym zgromadzeniu w lutym albo marcu, a edycja 2026/27 obowiązuje od 1 lipca 2026 roku.

Odsunięcie zawodnika od następnej części meczu za niektóre albo wszystkie przewinienia karane napomnieniem; opcja dla piłki młodzieżowej, weteranów, osób z niepełnosprawnością i amatorskiej. Według wytycznych IFAB trwa 10-15% całego czasu gry, na przykład 10 minut w meczu 90-minutowym, w systemie A (każde napomnienie) albo B (wybrane przewinienia). W serii rzutów karnych nie obowiązuje. W młodszych kategoriach K-PZPN kary wyglądają tak: „2 min., 2 min., wykluczenie”. Tablica wyników JudgeMate nie odmierza kar czasowych, więc ten czas trzeba liczyć przy ławce.

Sędzia pozwala grać dalej po przewinieniu, jeśli przerwanie gry zaszkodziłoby drużynie poszkodowanej. Gdy spodziewana korzyść nie nastąpi od razu albo w ciągu kilku sekund, sędzia wraca do pierwotnego przewinienia i je karze. Kartkę za to przewinienie może pokazać przy najbliższym przerwaniu gry.

Oficjalny dokument drużyny z nazwiskami zawodników, rezerwowych i osób towarzyszących. Jeśli regulamin rozgrywek wymaga wpisania wszystkich zawodników i rezerwowych przed rozpoczęciem meczu, a drużyna zaczyna w niepełnym składzie, po przybyciu mogą do niego dołączyć tylko osoby wpisane na listę.

Mecz przegranych półfinalistów o trzecie miejsce. W JudgeMate włączasz go jako opcję przy tworzeniu drabinki pucharowej.

Zawody, które sędzia kończy przed upływem czasu gry, na przykład z powodu burzy albo dlatego, że w drużynie zostało mniej niż siedmiu zawodników. Przepis 7.5 w edycji 2026/27 mówi, że taki mecz rozgrywa się ponownie, chyba że regulamin rozgrywek albo organizator postanowi inaczej. Dlatego regulamin turnieju powinien to rozstrzygać. Mecz przerwany na jakiś czas, który ma być potem dokończony, to inna sytuacja.

Wyniki spotkań między drużynami, które mają tyle samo punktów, używane do ustalenia kolejności. W grupie, w której każdy gra z każdym raz, bilans bezpośredni dwóch drużyn to jeden mecz; jeśli skończył się remisem, decyduje następne kryterium. W ligach JudgeMate to pierwsze kryterium domyślnej kolejności.

Oficjalna nazwa żółtej kartki. Napomnienie trafia do sprawozdania dla organu dyscyplinarnego, a dwa napomnienia w jednym meczu oznaczają wykluczenie. To, czy kartki z kilku meczów sumują się w pauzę, ustala regulamin rozgrywek.

Najłagodniejszy z trzech stopni faulu w przepisie 12: zawodnik atakuje bez należytej uwagi wobec rywala albo bez zachowania ostrożności. Przeciwnik dostaje rzut wolny, kartka nie jest potrzebna. Wyżej są faul nierozważny i faul z użyciem nadmiernej siły.

Faul popełniony bez względu na niebezpieczeństwo lub skutki dla przeciwnika. Przepis 12 każe za niego napomnieć zawodnika. Atak z użyciem nadmiernej siły to już wykluczenie.

Publiczny protest słowem lub gestem przeciwko decyzji sędziego. Karą jest napomnienie. Wytyczne „tylko kapitan” pozwalają podejść do sędziego po kluczowej decyzji wyłącznie kapitanowi; rozgrywki mogą je stosować już teraz, a obowiązkowe będą w rozgrywkach zaczynających się 1 lipca 2027 roku lub później.

Zakaz gry w następnym meczu lub kilku meczach po czerwonej kartce albo po określonej liczbie żółtych zebranych w kilku spotkaniach. Progi ustala regulamin rozgrywek, nie Przepisy Gry. W ligach JudgeMate i drabinkach klubowych organizator włącza pauzy sam: po 2, 3, 4 albo 5 żółtych kartkach oraz na 1, 2 lub 3 mecze za czerwoną, przy czym czerwona z drugiej żółtej liczy się raz.

Atak lub wślizg w walce o piłkę, który zagraża bezpieczeństwu przeciwnika albo jest wykonany z nadmierną siłą lub brutalnie. Karą jest wykluczenie. Od gwałtownego zachowania różni go to, że zawodnik walczy o piłkę.

Technologia, która od razu przesyła informacje o pozycjach spalonych do sędziego VAR, a w rozszerzonej wersji także bezpośrednio do sędziów asystentów. Decyzję i tak podejmują sędziowie.

Przerwa trwająca zwykle od 90 sekund do trzech minut, którą regulamin rozgrywek może dopuścić przy wysokiej temperaturze i wilgotności, żeby zawodnicy obniżyli temperaturę ciała. Przerwa na napój to osobna możliwość i trwa najwyżej minutę.

Punkty za wynik w tabeli ligi albo grupy: trzy za zwycięstwo, jeden za remis, zero za porażkę. Tę skalę ustala regulamin rozgrywek, a nie Przepisy Gry. Ligi JudgeMate zaczynają od 3-1-0, a organizator może zmienić każdą z tych wartości.

Bramki zdobyte minus stracone we wszystkich meczach ligi albo grupy; w tabeli oznaczana skrótem RB. Część regulaminów przy równej liczbie punktów patrzy najpierw na różnicę bramek, część najpierw na mecze bezpośrednie. Ligi JudgeMate mają obie kolejności gotowe do wyboru: mecze bezpośrednie, różnica bramek, bramki zdobyte (domyślnie) albo różnica bramek, bramki zdobyte, mecze bezpośrednie.

Strzał z punktu karnego oddalonego o 11 m od linii bramkowej, przyznawany za przewinienie karane rzutem wolnym bezpośrednim, popełnione przez obrońcę we własnym polu karnym. Wszyscy poza wykonawcą i bramkarzem stoją poza polem karnym, co najmniej 9,15 m od punktu karnego. W regulaminie K-PZPN 2026/2027 młodzicy strzelają z 9 m (przy dużych bramkach z 11 m), a orlicy z 7 m.

Wznowienie gry po przerwie zarządzonej bez przewinienia, na przykład z powodu kontuzji albo uszkodzonej piłki. W polu karnym sędzia upuszcza piłkę bramkarzowi drużyny broniącej, poza nim zawodnikowi drużyny, która utrzymałaby albo przejęła piłkę, a jeśli tego nie da się ustalić, drużyny, która dotknęła jej ostatnia. Pozostali zawodnicy stoją co najmniej 4 m od piłki, a bramka liczy się dopiero po dotknięciu piłki przez co najmniej dwóch zawodników.

Rzut wolny, z którego bramkę można zdobyć bezpośrednio. Sędzia przyznaje go za faule z kontaktem i za zagranie piłki ręką; jeśli przewinienie nastąpi we własnym polu karnym winnego, zamienia się w rzut karny. Przeciwnicy stoją co najmniej 9,15 m od piłki.

Rzut wolny, po którym bramka liczy się tylko wtedy, gdy piłki po wykonaniu dotknie jeszcze inny zawodnik dowolnej drużyny. Sędzia sygnalizuje go ręką uniesioną nad głowę. Typowe powody to spalony i gra w niebezpieczny sposób bez kontaktu z rywalem.

Sposób wyłonienia zwycięzcy meczu, który nie może skończyć się remisem; w starszych wydaniach przepisów „rzuty z punktu karnego”. Drużyny strzelają na zmianę po pięć razy i kończą wcześniej, jeśli jedna nie jest już w stanie dogonić drugiej. Przy dalszym remisie strzelają parami, aż jedna zdobędzie o bramkę więcej. Na tablicy wyników JudgeMate każdy strzał zapisuje się jako trafiony albo nietrafiony, tablica pokazuje rozstrzygnięcie serii, a mecz kończy operator.

Jeden z dwóch sędziów z chorągiewką, którzy stoją przy liniach bocznych, każdy na swojej połowie boiska. Pomagają sędziemu głównie przy spalonym oraz przy decyzjach o rzucie od bramki, rzucie rożnym i wrzucie. Regulamin rozgrywek może przewidzieć dodatkowych asystentów przy liniach bramkowych i sędziów wideo.

Obecny albo były sędzia, który ogląda nagrania i doradza sędziemu tylko przy oczywistym błędzie albo poważnym przeoczonym zdarzeniu. Weryfikacji podlegają bramki, decyzje o rzucie karnym, bezpośrednie czerwone kartki (także ewidentnie błędne drugie napomnienie) i pomyłka co do tożsamości ukaranego.

Sędzia, który pomaga sędziemu głównemu w sprawach na boisku i poza nim: pilnuje strefy technicznej, nadzoruje zmiany i pokazuje minimalny doliczony czas. Niektóre rozgrywki wyznaczają też rezerwowego sędziego asystenta, który może zastąpić asystenta.

Sama pozycja spalona nie jest przewinieniem. Zawodnik jest na pozycji spalonej, gdy na połowie przeciwnika w chwili zagrania piłki przez partnera jest bliżej linii bramkowej niż piłka i przedostatni przeciwnik; karany jest dopiero wtedy, gdy włączy się do gry. Spalonego nie ma bezpośrednio po rzucie od bramki, wrzucie i rzucie rożnym, a grę wznawia rzut wolny pośredni. W regulaminie K-PZPN na sezon 2026/2027 spalony nie obowiązuje w najmłodszych kategoriach.

Wyznaczony obszar obok boiska dla osób towarzyszących drużynie i rezerwowych, na stadionach z miejscami siedzącymi. Osoby w strefie są ustalane przed meczem, a wskazówki taktyczne może z niej przekazywać tylko jedna osoba naraz.

Łączny wynik obu meczów dwumeczu. Drużyna, która wygrała pierwszy mecz 2:0, a rewanż przegrała 1:2, awansuje dzięki sumie 3:2. W drabince pucharowej JudgeMate z włączonym dwumeczem o awansie decyduje suma po rewanżu, a przy remisie w sumie seria rzutów karnych.

Zachowanie, które ma wywołać fałszywe wrażenie, że coś się stało, na przykład udawanie kontuzji albo faulu. To niesportowe zachowanie karane napomnieniem.

Rzut wolny wykonany za zgodą sędziego zaraz po przerwaniu gry. Jeśli przechwyci go przeciwnik stojący bliżej niż 9,15 m, sędzia pozwala grać dalej i nie każe powtarzać rzutu.

Elektroniczny system, który od razu informuje sędziego, że cała piłka przekroczyła linię bramkową między słupkami. Potwierdzenie dociera do sędziów w ciągu jednej sekundy. Jeśli rozgrywki korzystają z GLT, musi to stać w regulaminie.

Mecz przyznany jednej drużynie bez rozegrania albo bez dokończenia, na przykład gdy rywal się nie stawił. FIFA zapisuje walkower jako 3:0, tak jak w decyzji Komisji Dyscyplinarnej z września 2025 roku; regulaminy krajowe i wojewódzkie mogą ustalić inny wynik. W JudgeMate domyślny walkower w piłce nożnej to 3:0, a organizator zmieni go w ustawieniach drabinki albo ligi.

Czerwona kartka: zawodnik schodzi z boiska do końca meczu i po rozpoczęciu gry nie może być zastąpiony. Wykluczyć można też osobę towarzyszącą drużynie. Mecz nie może być kontynuowany, gdy w drużynie zostanie mniej niż siedmiu zawodników.

Sposób rozstrzygania dwumeczu przy równej sumie bramek: bramki zdobyte na wyjeździe liczą się podwójnie i awansuje drużyna, która ma ich więcej. UEFA zniosła tę zasadę we wszystkich klubowych rozgrywkach od sezonu 2021/22. Dwumecz w JudgeMate jej nie stosuje.

Odległość, z której zawodnik może dotknąć piłki, wyciągając stopę lub nogę albo skacząc; bramkarz także skacząc z wyciągniętymi rękami. Zależy od wzrostu i budowy zawodnika, dlatego przepisy nie podają jej w metrach.

Opcja regulaminu rozgrywek, która daje drużynie dodatkową zmianę, a tam, gdzie liczba okazji do zmian jest ograniczona, także dodatkową okazję, gdy zawodnik doznał wstrząśnienia mózgu albo jest takie podejrzenie. Protokół IFAB nazywa te zmiany stałymi, więc zawodnik, który zszedł, już nie wraca.

Wejście zgłoszonego rezerwowego w miejsce zawodnika za zgodą sędziego. W rozgrywkach oficjalnych można wykorzystać najwyżej pięciu rezerwowych; w najwyższych ligach i reprezentacjach seniorskich, gdzie regulamin dopuszcza pięć zmian, drużyna ma najwyżej trzy okazje do zmian plus przerwę. Od edycji 2026/27 schodzący zawodnik musi opuścić boisko w ciągu dziesięciu sekund. Tablica wyników JudgeMate dla piłki nożnej zapisuje bramki i kartki, zmian nie zapisuje.

Zawodnik zmieniony wraca później w tym samym meczu w miejsce kolegi z drużyny. Przepisy Gry dopuszczają to tylko w piłce młodzieżowej, weteranów, osób z niepełnosprawnością i amatorskiej, za zgodą związku krajowego, konfederacji albo FIFA. W regulaminie K-PZPN 2026/2027 zmiany powrotne obowiązują w części lig juniorskich i w kategoriach dziecięcych, z rekomendacją 50% czasu gry dla każdego zawodnika.