Jak liczy się punkty w judo?

W judo nie ma narastającej sumy punktów. O walce decydują pojedyncze oceny, które sędzia przyznaje za rzuty, trzymania i poddania, ułożone w ścisłej hierarchii: ippon, potem waza-ari, a na końcu yuko.

Ippon to najwyższa ocena i kończy walkę natychmiast. Jest zwycięstwem ostatecznym — nic go nie przebije. Jeden ippon rozstrzyga pojedynek niezależnie od tego, co działo się wcześniej.

Waza-ari to ocena połówkowa. Sama nie kończy walki, ale dwa waza-ari łączą się w ippon (waza-ari-awasete-ippon), który już tak. Jedno waza-ari bije dowolną liczbę niższych ocen yuko.

Yuko to ocena najniższa. Międzynarodowa Federacja Judo (IJF) przywróciła ją na cykl 2026–28, po tym jak zniesiono ją w 2017 roku. Yuko nagradza działania słabsze niż waza-ari. Yuko zlicza się osobno (1, 2, 3…), ale nigdy nie sumuje się do waza-ari, choćby padło ich kilka.

Po upływie czasu regulaminowego wygrywa zawodnik z ipponem; jeśli nikt go nie ma, decyduje wyższa liczba waza-ari; a przy remisie — wyższa liczba yuko. Dopiero gdy obie liczby są równe, walka przechodzi w golden score. Punktacja judo dzieli logikę z innymi ocenianymi dyscyplinami olimpijskimi — zobacz, jak forma i trudność łączą się w punktacji gimnastyki sportowej.

Ippon to maksymalna ocena w judo i kończy walkę w chwili przyznania. Prowadzą do niego trzy drogi, a każda z nich wystarczy.

Rozstrzygający rzut. Klasyczny ippon to rzut, który kładzie rywala głównie na plecy, z kontrolą, znaczną siłą i szybkością. Muszą wystąpić wszystkie cztery elementy — na plecy, kontrola do końca upadku, siła i szybkość. Brak jednego obniża ocenę do waza-ari.

Trzymanie przez 20 sekund. Utrzymanie uznanego trzymania (osaekomi) przez 20 sekund od komendy „osaekomi" to ippon. Krótsze trzymanie daje waza-ari lub yuko.

Poddanie. Rywal, który klepie w matę lub mówi „maitta" przy duszeniu (shime-waza) albo dźwigni na staw łokciowy (kansetsu-waza), oddaje ippon. Dźwignie są dozwolone wyłącznie na łokieć.

Ważne są jeszcze dwie rzeczy. Dwa waza-ari łączą się automatycznie w ippon — zawodnik prowadzący o jedno waza-ari jest więc zawsze o jedną ocenę od wygranej. A celowe lądowanie w mostku, by uniknąć rzutu, to nadal ippon, bo mostkowanie grozi poważną kontuzją.

Poniżej ippona są dwie oceny częściowe, różniące się kompletnością rzutu albo długością trzymania.

Waza-ari przyznaje się za rzut bliski ipponowi, w którym zabrakło dokładnie jednego z czterech kryteriów — na przykład rywal upada głównie na bok, a nie płasko na plecy, albo rzutowi brakuje szybkości pełnego ippona. Waza-ari daje też trzymanie przez 10 do 19 sekund. Co kluczowe, dwa waza-ari dają ippon i kończą walkę.

Yuko to ocena, którą IJF przywróciła na 2026 rok. Obejmuje upadki wyraźnie słabsze niż waza-ari: upadek na bok 90 stopni lub bardziej ku przodowi, upadek na pośladki, na górną część pleców albo na bok barku i jeden łokieć. W parterze yuko daje trzymanie przez 5 do 9 sekund.

Najważniejsza zasada dotycząca yuko mówi, czego ono nie robi: yuko nigdy nie sumuje się do waza-ari. Dziesięć yuko wciąż przegrywa z jednym waza-ari. Yuko istnieje tylko po to, by rozdzielić zawodników w innym razie równych — to warstwa rozstrzygająca remisy pod dwiema wyższymi ocenami, opisana w przeglądzie judo.

Judo karze zachowania bierne lub niebezpieczne dwiema sankcjami: drobnym shido i kończącym walkę hansoku-make.

Shido to upomnienie za błędy taktyczne lub techniczne. Najczęstsze powody to bierność (przeciąganie walki bez realnego ataku), pozorowany atak, przyjmowanie skrajnie obronnej postawy, wyjście poza matę oraz niedozwolone chwyty, jak łapanie za nogi czy spodnie. Sędzia może przyznać dwa shido bez rozstrzygania walki.

Trzecie shido zamienia się w hansoku-make, a rywal wygrywa przez ippon. Co istotne, shido nie dopisuje oceny rywalowi — to kara, nie punkt. Według przepisów IJF nie da się wygrać różnicą shido po czasie regulaminowym; przy remisie w ocenach walka przechodzi w golden score.

Bezpośrednie hansoku-make jest zarezerwowane dla działań groźnych — na przykład dźwigni czy duszenia założonych bez szansy na obronę albo nurkowania głową w matę. Kończy walkę od razu, a na dużych zawodach może oznaczać wykluczenie z reszty rywalizacji w danym dniu.

Na cykl 2026–28 IJF poszerzyła też to, co sędziowie oceniają: aktywność w parterze liczy się teraz do walki, nagradzając zawodników, którzy realnie atakują na macie, a nie tylko w stójce.

Walki seniorów trwają cztery minuty — tyle samo u mężczyzn i kobiet. Jeśli zawodnik zdobędzie ippon — albo drugie waza-ari, które się w niego złoży — walka kończy się wcześniej.

Gdy cztery minuty upłyną bez ippona, o zwycięstwie decyduje hierarchia ocen: więcej waza-ari wygrywa; a przy równej ich liczbie — więcej yuko. Właśnie dlatego przywrócono yuko na 2026 rok — dodatkowa warstwa sprawia, że mniej walk kończy się idealnym remisem, więc rzadziej wchodzą w dogrywkę.

Jeśli zawodnicy są wciąż równi na waza-ari i yuko, walka przechodzi w golden score — nagłą śmierć bez limitu czasu. Wszystkie oceny i shido z części regulaminowej są przenoszone.

W golden score rozstrzyga pierwsze realne działanie: wygrywa pierwszy zawodnik, który zdobędzie jakąkolwiek ocenę — yuko, waza-ari lub ippon — a także ten, którego rywal złapie decydującą karę. Ponieważ yuko znów jest oceną, jeden mały rzut może dziś zakończyć dogrywkę, która pod przepisami z lat 2017–2025 mogłaby się ciągnąć. Obiektywne, rozstrzygające oceny są częste w sędziowanych sportach olimpijskich — od judo po sędziowanie w podnoszeniu ciężarów.

Najgłośniejsza zmiana w punktacji judo na cykl olimpijski 2026–28 to powrót yuko — oceny, którą IJF zniosła na początku 2017 roku.

W latach 2017–2025 judo używało tylko dwóch ocen — ippon i waza-ari — oraz kar. Ta prostota była chwalona za klarowność, ale krytykowana za to, że zbyt wiele wyrównanych walk trafiało do golden score, gdzie wynik potrafiła przesądzić jedna chwila nieuwagi lub przypadkowa kara.

IJF przedstawiła przywrócone yuko na spotkaniu technicznym w Stambule, przetestowała je w trakcie World Judo Tour 2025 i potwierdziła na sezon oraz dwuletni okres kwalifikacji olimpijskiej prowadzący do Los Angeles 2028. Definicja jest precyzyjna: yuko obejmuje upadek na bok 90 stopni lub bardziej ku przodowi, upadki na pośladki lub górę pleców oraz — w parterze — trzymanie 5–9 sekund.

Efekt w praktyce to większa szczegółowość. Zawodnik, który trafi dwa czy trzy mniejsze rzuty, prowadzi teraz na tablicy zamiast remisować, a sędziowie mają czystszy sposób nagradzania ofensywnego judo, które nie sięga jeszcze waza-ari. Dla sędziów i organizatorów oznacza to jedną ocenę więcej do śledzenia na żywo — dokładnie taką hierarchię, jaką zapisują narzędzia JudgeMate.