Jak działa system punktacji w gimnastyce sportowej?

Dwie interpretacje FIG weszły w życie 1 stycznia 2026 roku i obie stosuje panel D w gimnastyce sportowej mężczyzn (MAG). Najważniejsza jest proceduralna: panel D najpierw zalicza zejście, a dopiero potem dolicza siedem kolejnych najwyżej punktowanych elementów do ośmiu liczonych do noty. Punktacji kobiet te interpretacje nie dotyczą.

Zejście liczy się jako pierwsze — na każdym przyrządzie

Od 1 stycznia 2026 roku kolejność liczenia jest taka sama na wszystkich sześciu przyrządach męskich: najpierw zaliczane jest zejście, a potem siedem najwyżej punktowanych pozostałych elementów. Męska Komisja Techniczna FIG wprowadziła tę zasadę po to, by ujednolicić i uprościć sędziowanie na wszystkich przyrządach. Liczba elementów liczonych do noty pozostaje bez zmian i wynosi 8 — redukcja z 10 do 8 przyszła razem z Kodem 2025–2028, a komisja ocenia odbiór tej zmiany jako w większości pozytywny.

Każde przejście w narożniku musi być inne

Również od 1 stycznia 2026 roku wszystkie przejścia w narożnikach w męskim układzie na ćwiczeniach wolnych muszą się od siebie różnić — inaczej panel D nalicza odjęcie neutralne 0,3. Przepis uderza w zawodników, którzy powtarzali to samo przejście we wszystkich czterech narożnikach. Dwie powiązane zasady obowiązują już od komunikatu z sierpnia 2025 roku: proste kroki, z obrotem o 180° lub bez, kosztują małe odjęcie za brak artyzmu, a każdy skok choreograficzny i każdy obrót musi mieć odpowiednią amplitudę i wyprost.

Element równowagi na jednej nodze przestał być jedyną opcją

Kod 2025–2028 wymagał pierwotnie elementu równowagi na jednej nodze w każdym męskim układzie na ćwiczeniach wolnych — komisja przyznała, że to jedyny obszar, który zbierał konsekwentnie negatywne opinie. Zawodnik musi teraz pokazać albo element równowagi na jednej nodze, albo skok (z obrotem lub bez) z opublikowanej listy dziesięciu elementów o wartości co najmniej A. Ten element może znaleźć się poza ósemką liczoną do noty, a jego pominięcie kosztuje odjęcie neutralne 0,3 naliczane przez panel D.

Układ na ćwiczeniach wolnych musi zaczynać się serią akrobatyczną

Męski układ na ćwiczeniach wolnych musi rozpoczynać się serią akrobatyczną. Rozpoczęcie od elementu nieakrobatycznego kosztuje odjęcie neutralne 0,3 naliczane przez panel D. Ponieważ wszystkie trzy kary na ćwiczeniach wolnych to odjęcia neutralne, odejmuje się je dopiero po zsumowaniu D-Score i E-Score — zawodnik może stracić 0,9 punktu bez ani jednego błędu wykonania.

Pierwszymi mistrzostwami świata sędziowanymi według tych interpretacji będzie Rotterdam 2026 (17–25 października), które otwierają zarazem kwalifikacje drużynowe do igrzysk w Los Angeles w 2028 roku. Czym Kod mężczyzn i kobiet różni się od punktacji gimnastyki artystycznej, wyjaśnia porównanie punktacji gimnastyki artystycznej i sportowej.

D-Score (nota za trudność) mierzy poziom skomplikowania treści układu. Dwóch sędziów w Panelu D niezależnie ocenia każdy układ i musi osiągnąć konsensus co do końcowej wartości. W odróżnieniu od starego systemu z maksymalną oceną 10,0, D-Score nie ma górnej granicy — im trudniejsze elementy, tym wyższy wynik.

D-Score jest obliczany jako suma trzech komponentów: Wartości Trudności (DV) najwyżej punktowanych elementów, Wymagań Kompozycyjnych (CR) oraz Wartości Połączeń (CV) za łączenie konkretnych elementów w serie.

W Kodzie Punktacyjnym 2025–2028 w gimnastyce kobiet (WAG) liczy się 8 najtrudniejszych elementów (włącznie z zejściem) — tyle samo co w Kodzie 2022–2024, według którego sędziowano igrzyska w Paryżu. W gimnastyce mężczyzn (MAG) również liczy się teraz 8 elementów, o dwa mniej niż w poprzednim cyklu; Męska Komisja Techniczna FIG ocenia odbiór tej redukcji jako w większości pozytywny. Od 1 stycznia 2026 roku panel D w MAG zalicza najpierw zejście, a potem siedem kolejnych najwyżej punktowanych elementów.

Każdy element w Kodzie FIG ma przypisaną literę od A do J oznaczającą jego trudność. Element A jest wart 0,1 punktu, B — 0,2 punktu, aż do J — 1,0 punktu. Zawodniczki i zawodnicy na najwyższym poziomie wykonują układy wypełnione elementami o trudności od D (0,4) do G (0,7).

Poza samą trudnością elementów, D-Score zawiera bonusy za spełnienie Wymagań Kompozycyjnych (CR) oraz za łączenie elementów poprzez Wartość Połączeń (CV).

Wymagania Kompozycyjne gwarantują, że układy zawierają zrównoważony zestaw typów umiejętności. Każdy przyrząd ma konkretne wymagania — na przykład ćwiczenia wolne wymagają elementów akrobatycznych w kilku kierunkach, pasażu tanecznego i określonych obrotów. Każde spełnione CR dodaje 0,5 punktu do D-Score. Przy czterech CR na przyrząd, gimnastycy mogą zdobyć nawet 2,0 punktu bonusu za samo uwzględnienie wymaganej różnorodności.

Wartość Połączeń nagradza bezpośrednie łączenie trudnych elementów bez przerw. Połączenie elementu o trudności D z innym elementem D na ćwiczeniach wolnych może przynieść 0,1 do 0,2 punktu bonusu za połączenie. Na równoważni połączenie elementu akrobatycznego C z elementem akrobatycznym B daje 0,1 CV. Te bonusy zachęcają do płynnych, ryzykownych kombinacji zamiast izolowanych elementów z przerwami.

Kod 2025–2028 wprowadził istotną nowość: bonus 0,1 za idealnie wylądowane zejście (bez kroków i podskoków) na każdym przyrządzie z wyjątkiem konia z łękami, pod warunkiem że zejście ma trudność co najmniej C. To nagradza czyste zakończenia i dodaje strategiczny wymiar do wyboru elementów końcowych.

E-Score (nota za wykonanie) ocenia jakość wykonania układu. Każdy układ startuje od bazowej wartości 10,0 punktu. Pięciu sędziów w Panelu E niezależnie odejmuje punkty za każdy zauważony błąd. Najwyższa i najniższa nota E są odrzucane, a pozostałe trzy są uśredniane.

Odjęcia dzielą się na cztery kategorie wielkości. Małe błędy takie jak lekko ugięta stopa czy drobne zachwianie kosztują 0,1 punktu. Średnie błędy jak widoczne rozstawienie nóg czy znaczne zachwianie kosztują 0,3 punktu. Duże błędy takie jak głęboki przysiad przy lądowaniu czy poważne złamanie formy kosztują 0,5 punktu. Upadek — gdy ręce, kolana lub ciało gimnastyka dotkną przyrządu lub podłoża niekontrolowanie — kosztuje 1,0 punkt.

Sędziowie Panelu E oceniają również artyzm na ćwiczeniach wolnych i równoważni. Obejmuje to muzyczność, ekspresję, kreatywność choreograficzną i jakość elementów tanecznych. Technicznie czysty układ pozbawiony artyzmu nadal otrzyma odjęcia za wykonanie.

W Kodzie 2025–2028 odjęcia za lądowanie są ograniczone do maksymalnie 0,80 za element (z wyłączeniem upadków). Nawet jeśli gimnastyk wykona kilka kroków i podskoków przy lądowaniu, maksymalne odjęcie za to pojedyncze lądowanie nie może przekroczyć 0,80 — zmiana zapobiegająca nieproporcjonalnemu karaniu trudnych elementów z niedoskonałymi lądowaniami.

Odjęcia neutralne to kary stosowane po zsumowaniu D-Score i E-Score. Dotyczą naruszeń regulaminu niezwiązanych z jakością wykonania i są wymierzane przez sędziego głównego lub wyznaczonego arbitra.

Najczęstsze odjęcie neutralne występuje na ćwiczeniach wolnych, gdy gimnastyk przekroczy linię graniczną. Dotknięcie jedną częścią ciała poza linią kosztuje 0,1 punktu; kilkoma częściami lub wylądowanie całkowicie poza granicą — 0,3 punktu. Rozpoczęcie elementu spoza granicy oznacza brak zaliczenia trudności tego elementu.

Przekroczenie czasu to kolejne źródło odjęć. Ćwiczenia wolne kobiet i układ na równoważni nie mogą trwać dłużej niż 90 sekund. Przekroczenie limitu skutkuje odjęciem 0,1 punktu. Sygnał dźwiękowy ostrzega gimnastkę na 10 sekund przed końcem.

Inne odjęcia neutralne obejmują naruszenie regulaminu stroju (0,2 za każde), brak prezentacji sędziemu głównemu przed rozpoczęciem układu (0,3) oraz użycie odskoczni w niedozwolony sposób (0,5). Te odjęcia są stosunkowo rzadkie na poziomie elitarnym, ale mogą wpłynąć na wyniki w zawodach młodzieżowych.

Na zawodach międzynarodowych sankcjonowanych przez FIG panel dziewięciu sędziów ocenia każdy układ. Panel jest podzielony na wyspecjalizowane grupy, z których każda odpowiada za inny aspekt oceny.

Panel D składa się z dwóch sędziów oceniających treść trudnościową. Obaj niezależnie zapisują wykonane elementy i obliczają D-Score. Jeśli ich wyniki się różnią, odbywają konferencję w celu osiągnięcia konsensusu. Trenerzy mogą złożyć formalny protest kwestionujący D-Score, jeśli uważają, że element został pominięty lub błędnie oceniony.

Panel E pierwotnie składał się z pięciu sędziów oceniających wykonanie. Każdy niezależnie rozpoczyna od 10,0 i stosuje odjęcia. Najwyższa i najniższa nota są odrzucane, a pozostałe trzy uśredniane. Na Igrzyskach Olimpijskich w Paryżu 2024 FIG rozszerzył Panel E do siedmiu sędziów (zastępując dawny Panel Referencyjny), odrzucając dwie najwyższe i dwie najniższe noty, uśredniając trzy środkowe.

Trenerzy mogą złożyć protest wyłącznie dotyczący D-Score, Wymagań Kompozycyjnych, Wartości Połączeń lub odjęć neutralnych. Odjęcia za wykonanie mają charakter subiektywny i nie podlegają odwołaniu. Protest musi zostać złożony przed końcem bieżącej rotacji i wymaga opłaty (ok. 300 USD na zawodach FIG), która jest zwracana w przypadku uznania protestu.

Gimnastyka sportowa obejmuje cztery przyrządy dla kobiet (skok, poręcze różnowysoke, równoważnia, ćwiczenia wolne) i sześć dla mężczyzn (ćwiczenia wolne, koń z łękami, kółka, skok, poręcze równoległe, drążek). System D-Score + E-Score obowiązuje na każdym przyrządzie, ale każdy ma unikalne zasady oceniania.

Skok jest oceniany inaczej niż pozostałe przyrządy. Gimnastycy wykonują pojedynczy skok z tabeli FIG, gdzie każdy skok ma z góry przypisany D-Score. Yurchenko z podwójnym pikiem (wykonywany przez Simone Biles) ma D-Score 6,400 — najwyższy w tabeli skoków kobiecych. Sędziowie oceniają wyłącznie wykonanie, co czyni skok najbardziej obiektywnym przyrządem.

Równoważnia wymaga szczególnej uwagi — pauza dłuższa niż 2 sekundy skutkuje dodatkowym odjęciem. Upadek z równoważni kosztuje 1,0 od E-Score plus potencjalne odjęcie neutralne. Układ nie może przekroczyć 90 sekund.

Ćwiczenia wolne to jedyny przyrząd oceniany za artyzm i muzyczność (tylko kobiety — mężczyźni ćwiczą bez muzyki). Sędziowie oceniają kreatywność choreograficzną, ekspresję i dopasowanie ruchu do muzyki. Granica platformy 12×12 metrów generuje częste odjęcia za przekroczenie linii.

Koń z łękami (mężczyźni) jest uważany za najtrudniejszy przyrząd do oceny sędziowskiej, ze złożonymi ruchami kolistymi i nożycowymi wymagającymi ciągłości. To jedyny przyrząd, na którym nie obowiązuje bonus za idealnie wylądowane zejście w cyklu 2025–2028.