Słownik gimnastyki artystycznej

Nota A startuje od 10,00 i maleje o potrącenia panelu artyzmu: za myśl przewodnią i charakter układu, ekspresję, kombinacje kroków tanecznych, zmiany dynamiki, połączenia, rytm oraz wykorzystanie planszy. Czterech sędziów artyzmu potrąca niezależnie, skrajne potrącenia odpadają, a dwa środkowe idą do średniej; przy dwóch lub trzech sędziach uśredniane są wszystkie. Muzyka łamiąca normy etyczne i wstęp muzyczny trwający cztery sekundy lub dłużej kosztują po 0,30.

Elementy rotacyjne zapożyczone z akrobatyki. Kodeks wymienia 13 grup: przerzut w przód i w tył, gwiazdę, przewrót w przód i w tył, obrót boczny z wygięciem tułowia, dive leap (skok zakończony przewrotem) czy iluzję, a zasilają one zarówno elementy dynamiczne z rotacją, jak i samą choreografię. Wolno je wykonać wyłącznie bez fazy lotu i bez stania na rękach dłuższego niż sekunda; dłuższe zatrzymanie albo faza lotu to technika niedozwolona i 0,30 potrącenia.

Równowaga fouetté łączy minimum trzy pozycje na półpalcach, z opuszczeniem pięty między każdą z nich, bez przemieszczania się i z co najmniej jednym obrotem o 90°, 180° lub 270°. Warta jest 0,30, gdy w dwóch pozycjach noga jest na wysokości poziomu, i 0,50, gdy powyżej poziomu; w jednym układzie liczy się tylko jedna. Piruet fouetté to osobny element: do dziesięciu identycznych komponentów spiętych opuszczeniem pięty, liczonych jako jedna trudność, po 0,10 za każde 360° w pozycji passé i po 0,20 w pozycji przedniej lub bocznej.

Obrót na jednej nodze w płaszczyźnie pionowej: tułów schodzi w tył do poziomu lub niżej, noga wolna idzie w górę przez szpagat, a gimnastyczka wraca do pionu. Jako trudność ciała iluzja biegnie w tył przez pełne 360° bez podparcia rękami o podłogę, a każdy obrót liczy się jako jedna trudność. Zawodniczka nie musi skończyć twarzą w kierunku startu, a wersja przedakrobatyczna elementu dopuszcza podparcie ręką.

Jedyna reklamacja dostępna w gimnastyce artystycznej i sięga wyłącznie noty za trudność. Nota D dzieli się na DB i DA, więc federacja może zgłosić jedną z nich albo obie, przez upoważnionego przedstawiciela i w ciągu dwóch minut od wyświetlenia wyniku. Opłata to 300 CHF za pierwsze zgłoszenie, 500 CHF za drugie i 1000 CHF za każde kolejne w całych zawodach, zwracana wtedy, gdy nota za trudność rośnie.

Kary neutralne za wszystko wokół układu, przez lata nazywane karami koordynatora, a w tym cyklu nakładane przez sędziego DA1 wspólnie z przewodniczącą jury nadrzędnego. Lista jest zamknięta: 0,30 za strój, biżuterię, fryzurę, makijaż, godło albo opatrunki niezgodne z przepisami oraz 0,50 za przyrząd nieodłożony przed startem, nieuprawnione podanie przyrządu, wcześniejsze lub spóźnione wyjście, rozgrzewkę na hali i dyscyplinę trenera. Schodzą z wyniku końcowego, nie z noty za wykonanie.

Kwalifikacje rozstrzygają naraz trzy rzeczy: skład finału wieloboju, składy finałów na przyrządach i klasyfikację drużynową. Żaden wynik z kwalifikacji nie przechodzi do finałów, a federacja z dwiema lub trzema zawodniczkami indywidualnymi pokazuje osiem układów, po dwa na każdym przyrządzie. Do finału na danym przyrządzie wchodzi 8 najlepszych (maksymalnie dwie z jednej federacji), a medal rozstrzyga wyłącznie nota zdobyta w tym finale.

Para maczug w kształcie butelki, każda o długości 400–500 mm i masie co najmniej 150 g, z główką nie grubszą niż 30 mm. Typowa praca to obie maczugi razem, po jednej w dłoni: młynki z czterech do sześciu małych kół z naprzemiennym krzyżowaniem nadgarstków, małe rzuty z obrotem minimum 360°, ruchy asymetryczne i stukanie. Utrata obu maczug poza planszą kosztuje 0,30 za pierwszą i 0,30 za drugą, chyba że obie wylecą w tym samym momencie przez tę samą linię, złączone albo nie, bo wtedy sędzia liniowy liczy je raz, jako jeden przyrząd.

Obręcz z drewna lub tworzywa o średnicy wewnętrznej 800–900 mm dla seniorek i 700–900 mm dla juniorek, o masie minimum 300 g (juniorki 260 g). Bazy obręczy to obroty wokół dłoni lub osi, toczenia po ciele i po podłodze, przejścia przez obręcz i nad nią oraz rzuty z rotacją. Chwyt, w którym dłoń łapie obręcz dokładnie wtedy, gdy jej dolna krawędź dotyka podłogi, jest chwytem nieprawidłowym, a nie stratą przyrządu.

Baletowe określenie na pochylenie tułowia w przód przy jednoczesnym uniesieniu nogi wolnej w tył, w najgłębszych wersjach do pionowego szpagatu. Kodeks nie używa tego słowa: odpowiadające pozycje figurują jako arabeska z tułowiem w przód na poziomie oraz szpagat tylny z tułowiem w przód na poziomie lub niżej, a ten drugi wiersz tabeli równowag biegnie po 0,40 i 0,60. Sędziowie czytają tułów i nogę jako jeden kształt, więc brak do 10° kosztuje 0,10, brak 11–20° kosztuje 0,30, a większe odchylenie oznacza utratę trudności.

Piłka z gumy lub miękkiego tworzywa o średnicy 180–200 mm i masie minimum 400 g, która leży na otwartej dłoni i nigdy nie jest ściskana. Bazy piłki to rzuty i chwyty, aktywne odbicia, w których gimnastyczka wypycha piłkę w podłogę, toczenia po ciele i po podłodze oraz obroty dłoni wokół piłki. Druga ręka może pomóc przy chwycie tylko wtedy, gdy piłka wraca poza polem widzenia.

Rotacja to jeden blok układów na jednym przyrządzie, a kolejność startu wewnątrz niej wychodzi z losowania. W gimnastyce artystycznej losowanie jest potem korygowane, żeby zawodniczka startująca na końcu jednej rotacji nie trafiła na początek kolejnej: FIG przyjmuje cztery starty jako odpowiednik dziesięciu minut potrzebnych na regenerację. W JudgeMate rotacja przyrządów to konfigurowalny podzbiór z listy układ bez przyrządu, skakanka, obręcz, piłka, maczugi, wstążka, trzymany w kolejności FIG, a każdy przyrząd to jeden układ.

Jeden lub dwóch sędziów czasu prowadzi stoper od pierwszego ruchu gimnastyczki do chwili, w której jest całkowicie nieruchoma. Układ indywidualny trwa od 1 minuty 15 sekund do 1 minuty 30 sekund, układ zespołowy od 2 minut 15 sekund do 2 minut 30 sekund, a każda sekunda nadmiaru lub niedomiaru kosztuje 0,05, liczona w pełnych sekundach. Zwłoka w przygotowaniu do startu dłuższa niż 30 sekund to kolejne 0,50.

Dwóch sędziów liniowych pilnuje granicy planszy 13 × 13 m i sygnalizuje każde jej przekroczenie aż do ostatniego ruchu gimnastyczki, po którym kara liniowa już nie wchodzi. Każde przewinienie kosztuje 0,30: dotknięcie podłogi poza linią przez ciało lub przyrząd, wyjście zawodniczki albo wylot przyrządu poza planszę i zakończenie układu poza nią. W układach zespołowych 0,30 liczy się osobno za każdą gimnastyczkę i każdy przyrząd.

Konopie lub materiał o podobnych właściwościach, długość dobierana przez zawodniczkę, bez drewnianych uchwytów, z węzłami na końcach albo bez nich. Skakanka stoi poza programem indywidualnym seniorek i juniorek na lata 2025-2028, który obejmuje obręcz, piłkę, maczugi i wstążkę; kodeks zostawia ją do układów indywidualnych na zawodach lokalnych międzynarodowych i krajowych. Jej technika stoi na przeskokach przez skakankę, spiralach i obrotach otwartej skakanki, echappé oraz chwytach otwartej skakanki po wysokim rzucie, dlatego kluby i szkoły nadal wpisują ją do regulaminów.

Trening na podium to próba na wykładzinie zawodów w dniach poprzedzających start; harmonogram mistrzostw świata daje solistkom osobny dzień treningu na podium, a zespołom kolejny. Wejście na planszę to sama prezentacja: zespół wchodzi szybkim marszem, bez muzyki, i natychmiast przyjmuje pozę startową, inaczej traci 0,50. Żadna zawodniczka nie może pojawić się na planszy, zanim wywoła ją spiker albo zielone światło.

Nota D to suma trudności ciała (DB) i trudności przyrządu (DA), bez górnego limitu. Panel trudności to czterech sędziów w dwóch podgrupach: DB1 i DB2 zapisują treść ciała oraz elementy dynamiczne z rotacją, DA1 i DA2 zapisują treść przyrządową, a każda para oddaje jedną wspólną wartość. Nota D jest jedyną częścią wyniku, którą federacja może zareklamować.

Trudności ciała to skoki, równowagi i obroty z tabel kodeksu (starsze materiały piszą BD), a w układzie indywidualnym liczy się osiem najwyżej wycenionych. W układzie musi pojawić się co najmniej jeden element z każdej z trzech grup ciała; starsze kodeksy prowadziły czwartą rodzinę gibkości i fal, która przetrwała jako ruch ciała, ale od kilku cykli nie jest punktowana jako grupa. Kształt odchylony do 10° nadal się liczy z potrąceniem 0,10, odchylenie 11–20° kosztuje 0,30, a powyżej 20° trudność przepada.

DA liczy elementy techniczne przyrządu wykonane z co najmniej dwoma dodatkowymi kryteriami, na przykład poza polem widzenia, chwytem bez pomocy rąk albo z obrotem gimnastyczki o minimum 360° w trakcie bazy. Wysoki rzut chwytany po elemencie rotacyjnym o 360° lub więcej pod lotem nigdy nie jest DA: to element dynamiczny z rotacją. Ocenianych jest maksymalnie 15 DA w kolejności wykonania, a chwyt po wysokim rzucie spięty z drugą bazą dokłada 0,10 do wartości wyższej bazy. Komentatorzy wciąż mówią o opanowaniu przyrządu (mastery), a starsze materiały używają skrótu AD.

Klasyfikacja wieloboju sumuje noty zawodniczki ze wszystkich przyrządów, na których startuje. Na mistrzostwach świata do finału wieloboju wchodzi 18 najlepszych z kwalifikacji (maksymalnie dwie z jednej federacji) i walczy na obręczy, piłce, maczugach i wstążce; tytuł z 2025 roku padł przy 121,900 z czterech układów. W JudgeMate wielobój to suma wyników układów zawodniczki w jednej kategorii, a obok liczone są rankingi na poszczególnych przyrządach.

Akcja zespołowa, w której wszystkie pięć gimnastyczek jest ze sobą powiązanych: bezpośrednim kontaktem, przejściem nad partnerką, pod nią albo przez nią, lub za pośrednictwem przyrządu. W układzie zespołowym ocenianych jest minimum 9 i maksimum 14 współprac, a proporcje są narzucone: co najmniej trzy CC bez wysokiego i długiego rzutu, trzy CR z rzutem i elementem rotacyjnym pod lotem oraz trzy z wielokrotnym rzutem lub chwytem. Każda brakująca współpraca z wymaganego minimum kosztuje 0,30.

Wstążka z satyny o długości minimum 6 m z jednego kawałka i masie co najmniej 35 g bez pałeczki, szerokości 40–60 mm, na pałeczce 500–600 mm (juniorki: 5 m i 30 g). Rysunek wstążki musi żyć: wężyki i spirale zbyt luźne albo nierówne kosztują 0,10, węzeł wpływający na pracę przyrządu 0,50 lub więcej, a wstążka leżąca na podłodze 0,10 do metra i 0,30 powyżej metra. Mimowolne owinięcie wokół ciała to 0,30, a 0,50 wtedy, gdy przerywa układ.

Nota E startuje od 10,00 i maleje o potrącenia za technikę: 0,10 za małe odchylenie, 0,30 za średnie, 0,50 lub więcej za duże, liczone za każdym razem i przy każdym błędnym elemencie. Czterech sędziów wykonania potrąca niezależnie, skrajne potrącenia odpadają, a dwa środkowe idą do średniej. Całkowita utrata równowagi z upadkiem to 0,70, a strata przyrządu 0,70 przy odzyskaniu w jednym lub dwóch krokach i 1,00 przy trzech i więcej krokach, przy wylocie poza planszę albo gdy przyrząd nie wraca wcale.

Trudność zespołowa, w której wszystkie pięć gimnastyczek wyrzuca własny przyrząd do partnerki i chwyta przyrząd lecący od innej. Rzut musi być wysoki (ponad dwie wysokości stojącej zawodniczki) albo daleki (minimum 8 m między wymieniającymi się gimnastyczkami); odbicie, toczenie i bezpośrednie odrzucenie nie liczą się. Wartość bazowa to 0,20, kryteria podnoszą ją tylko wtedy, gdy cała piątka wykona je identycznie, a wartość dla zespołu wyznacza najniższa wymiana jednej zawodniczki.