Jak Działa Para Hokej na Lodzie?

Para hokej na lodzie został wynaleziony w Sztokholmie w Szwecji w latach 60. w centrum rehabilitacji, gdzie sportowcy z niepełnosprawnościami dolnych kończyn zaadaptowali hokej, montując sanki na płozach łyżwiarskich. Pierwotnie nazywany "sledge hockey", sport został przemianowany na "para ice hockey" przez Międzynarodowy Komitet Paraolimpijski (IPC) jako część szerszego ruchu standaryzacji nazewnictwa.

Sport wszedł do programu paraolimpijskiego na Zimowych Igrzyskach 1994 w Lillehammer, Norwegia i od tego czasu zyskuje na popularności. Na Milano-Cortina 2026 8 drużyn narodowych rywalizuje w turnieju w Milano Santagiulia Ice Hockey Arena w Mediolanie. Pozostaje jednym z najchętniej oglądanych wydarzeń całej Zimowej Paraolimpiady, łącząc szybkość i fizyczność hokeja z unikalną dynamiką ruchu na sankach.

Punktacja opiera się na standardowych zasadach hokeja — ale z krótszym czasem gry:

Bramki: Bramka jest zdobyta, gdy krążek całkowicie przekroczy linię bramkową między słupkami i pod poprzeczką. Każda bramka to jeden punkt. Drużyna z największą liczbą bramek po regulaminowym czasie wygrywa.

Tercje: Mecze składają się z 3 tercji po 15 minut (wobec 3 × 20 minut w zwykłym hokeju). Krótsze tercje wynikają z intensywnych wymagań fizycznych napędzania sanek.

Dogrywka: Jeśli po regulaminowym czasie jest remis, rozgrywana jest 5-minutowa dogrywka. W meczach eliminacyjnych dogrywka trwa w formacie nagłej śmierci do zdobycia bramki.

Rzuty karne / Shootout: Jeśli dogrywka nie rozwiąże remisu w rundzie preliminarnej, shootout decyduje o zwycięzcy (każda drużyna ma 3 próby, na zmianę jeden na jednego z bramkarzem).

Asysty: Do dwóch asyst przyznawanych jest przy każdej bramce, tak jak w zwykłym hokeju.

Power play: Gdy drużyna otrzymuje karę, gra w osłabieniu (zazwyczaj 4 vs 5) przez czas kary — 2 minuty za karę mniejszą, 5 minut za większą.

Sprzęt para hokeja na lodzie to jedne z najbardziej specjalistycznych w całym sporcie paraolimpijskim:

Sanki — Metalowa rama zamontowana na dwóch standardowych płozach łyżwiarskich ustawionych nieco od siebie (wystarczająco szeroko, by krążek mógł przejechać pod spodem). Sanki mają formowane siedzisko kubełkowe z pasami i oparciem. Sanki są dopasowywane indywidualnie do ciała każdego gracza, z wysokością siedziska ustawiającą gracza około 15 cm nad lodem.

Dwa Kije — Każdy gracz nosi dwa krótkie kije (około 1 metra, wobec jednego ~1.5m kija w zwykłym hokeju). Każdy kij jest dwufunkcyjny:

• Koniec z kolcem: Metalowe kolce na końcu służą do wbijania w lód w celu napędu. Gracze na zmianę odpychają się ramionami (podobnie do kijków narciarskich), pchając sanki po lodzie. To technika "T-push".
• Koniec z łopatką: Zakrzywiona łopatka na drugim końcu działa identycznie jak zwykły kij hokejowy — do podawania, strzelania i kontroli krążka.

Przełączanie między napędem a grą krążkiem odbywa się w ułamkach sekundy.

Sprzęt Bramkarza — Bramkarz siedzi w szerszych sankach o niższym profilu. Zamiast dwóch kijów bramkarze zazwyczaj używają łapaczki na jednej ręce i blokera/kija na drugiej — podobnie jak zwykli bramkarze, ale dostosowane do pozycji siedzącej.

Para hokej na lodzie ma kilka kar, które nie istnieją w zwykłym hokeju, wszystkie wynikają z unikalnej dynamiki gry na sankach:

Teeing — Użycie przodu sanek jako taranu do uderzenia przeciwnika. Nazwa pochodzi od kształtu "T" przodu sanek widzianych z góry. To jedna z najniebezpieczniejszych fauli, ponieważ kieruje metalową ramę sanek bezpośrednio w ciało przeciwnika. Teeing skutkuje karą większą (5 minut) i może obejmować wykluczenie z meczu.

Charging (sankami) — Celowe nabieranie prędkości/rozpędu przed zderzeniem sanek. Waga i rozpęd sanek znacznie wzmacniają siłę uderzenia. Charging to zazwyczaj kara mniejsza (2 minuty), ale może być podwyższona do większej, jeśli uznana za szczególnie niebezpieczną.

Nielegalny kontakt sanek — Kontaktowanie się z sankami przeciwnika w sposób nielegalnie zakłócający ich równowagę lub ruch. Różni się to od legalnego kontaktu ciałem (który jest dozwolony). Rozróżnienie opiera się na kącie kontaktu, użyciu sanek jako broni i czy krążek był w grze.

Trzymanie/Haczenie sankami — Używanie sanek do przyszpilenia lub uwięzienia przeciwnika przy bandach lub na lodzie. Ponieważ sanki są niższe i szersze niż ciało stojącego gracza, ten typ przeszkadzania jest unikalnie możliwy w para hokeju.

Podobnie jak curling na wózkach, para hokej na lodzie używa pojedynczej klasyfikacji: zawodnicy muszą mieć znaczną niepełnosprawność dolnych kończyn uniemożliwiającą grę w zwykły hokej. Typowe niepełnosprawności obejmują amputacje, paraplegię i inne stany wpływające na funkcję nóg.

Udział obu płci — Para hokej na poziomie paraolimpijskim jest historycznie sportem otwartym dla obu płci, choć składy były zdominowane przez mężczyzn. IPC i World Para Ice Hockey aktywnie pracują nad zwiększeniem udziału kobiet. Nie ma oddzielnego turnieju kobiet w 2026; wszyscy zawodnicy rywalizują w jednym wspólnym turnieju.

Kompletny przegląd systemów klasyfikacji we wszystkich sportach zimowych znajdziesz w naszym przewodniku Klasyfikacja Paraolimpijska.

Rozgrywka w para hokeju ma unikalny charakter taktyczny odróżniający go od zwykłej gry:

Tempo — Gra toczy się wolniej niż w zwykłym hokeju, ale rekompensuje to większym kontaktem fizycznym i bliższym ustawieniem zawodników. Sanki nie mogą się zatrzymać tak szybko jak łyżwiarze, więc kontrola pędu staje się kluczowym elementem taktycznym.

Technika T-push — Główna metoda napędu, gdzie gracze wbijają kolce obu kijów w lód naprzemiennymi pchnięciami. Elitarni gracze rozwijają nadzwyczajną siłę i koordynację górnej części ciała. Dźwięk kolców uderzających o lód podczas szybkiego ataku to jeden z charakterystycznych dźwięków sportu.

Adaptacje bramkarza — Bramkarze mierzą się z unikalnymi wyzwaniami. Siedzą niżej i muszą polegać na bocznych ruchach sanek, by pokryć bramkę. Technika motylka zastąpiona jest ślizgami sanek i pracą blokera/łapaczki.

Odzyskiwanie krążka — Dotarcie do luźnych krążków wymaga pełnego przełączenia z napędu (kolce w dół) na grę krążkiem (łopatka w dół). Najszybsze przejścia wygrywają walki o krążek.

Drużyny: 8 drużyn narodowych kwalifikuje się do turnieju.

Runda preliminarna: Drużyny dzielone są na dwie grupy po 4. Każda drużyna gra z każdą inną w swojej grupie (każdy z każdym). Najlepsze drużyny z każdej grupy awansują do fazy pucharowej.

Faza pucharowa: Ćwierćfinały, półfinały i mecze medalowe. Format pucharowy (jedna porażka = odpadnięcie) z dogrywką i shootoutem w razie potrzeby.

Obiekt: Milano Santagiulia Ice Hockey Arena, Mediolan, Włochy.

Harmonogram: 7–15 marca 2026. Mecze rundy preliminarnej odbywają się codziennie przez pierwszy tydzień, z meczami medalowymi w ostatnich dniach.

W turnieju tradycyjnie dominują takie potęgi jak USA, Kanada, Korea Południowa i gospodarz Włochy. Korea Południowa była szczególnie dominująca na ostatnich Paraolimpiadach, a USA i Kanada utrzymują status stałych pretendentów.