Loading...
Loading...
Od Sanek do Bramek — Zasady, Sprzęt i Co Go Wyróżnia
Ostatnia aktualizacja: 3 marca 2026
Para hokej na lodzie (dawniej "sledge hockey") opiera się na tym samym celu co zwykły hokej: strzelić więcej bramek niż przeciwnik. Ale sprzęt i niektóre zasady są fundamentalnie inne. Gracze siedzą w metalowych sankach zamontowanych na dwóch płozach łyżwiarskich i używają dwóch krótkich kijów — każdy z kolcem do odpychania się i łopatką do gry krążkiem. Sport ma unikalne kary jak teeing (taranowanie przodem sanek) i charging (nabieranie prędkości przed zderzeniem sanek), które nie mają odpowiednika w zwykłym hokeju. To najchętniej oglądany zimowy sport paraolimpijski i jeden z najbardziej wymagających fizycznie.
Gracze para hokeja na lodzie siedzą w metalowych sankach zamontowanych na dwóch standardowych płozach łyżwiarskich i napędzają się za pomocą dwóch krótkich dwufunkcyjnych kijów — kolce wbijają się w lód w technice T-push, łopatki służą do gry krążkiem. Mecze składają się z 3 tercji po 15 minut (vs 3 × 20 w zwykłym hokeju), a bramkę zdobywa się tak samo: krążek całkowicie przekracza linię bramkową.
Sport został wynaleziony w Sztokholmie w Szwecji w latach 60. w centrum rehabilitacji, gdzie sportowcy z niepełnosprawnościami dolnych kończyn zaadaptowali hokej, montując sanki na płozach łyżwiarskich. Pierwotnie nazywany "sledge hockey", przemianowany na "para ice hockey" przez Międzynarodowy Komitet Paraolimpijski w ramach standaryzacji nazewnictwa.
Sport wszedł do programu paraolimpijskiego na Zimowych Igrzyskach 1994 w Lillehammer, Norwegia. Na Milano-Cortina 2026 8 drużyn narodowych rywalizuje w turnieju w Milano Santagiulia Ice Hockey Arena w Mediolanie.
Para hokej na lodzie realizuje ten sam cel co zwykły hokej (zdobywanie bramek), ale 5 strukturalnych różnic definiuje ten sport:
1. Sanki, nie łyżwy — Zawodnicy siedzą na metalowych sankach na dwóch płozach łyżwiarskich. Sanki zapewniają niskie środek ciężkości i stabilność, ale oznaczają też mniejszą zwrotność i krótsze dystanse hamowania niż jazda na stojąco.
2. Dwa kije, nie jeden — Każdy gracz ma dwa krótkie kije (~1 metr każdy). Kolce na kolcu służą do napędu; łopatka obsługuje krążek. Przełączanie między napędem a grą krążkiem odbywa się w ułamkach sekundy.
3. Krótsze tercje — 3 × 15 minut (nie 3 × 20), ponieważ napęd sanek techniką T-push jest wyjątkowo wymagający dla górnych partii ciała — znacznie bardziej niż jazda na łyżwach.
4. Unikalne kary — Teeing (taranowanie przodem sanek) i charging (nabieranie rozpędu sanek przed zderzeniem) nie mają odpowiedników w zwykłym hokeju. Istnieją dlatego, że metalowe sanki mogą wzmacniać niebezpieczny kontakt w sposób, w jaki stojące ciało nie może.
5. Jedna klasyfikacja — Wszyscy zawodnicy rywalizują w jednej klasie, niezależnie od konkretnej niepełnosprawności dolnych kończyn. Nasz przewodnik po klasyfikacji paraolimpijskiej wyjaśnia jak działa system we wszystkich sportach zimowych.
| Element | Ice Hockey | Para Ice Hockey |
|---|---|---|
| Ruch | Jazda na łyżwach | Sanki napędzane kijami z kolcami (T-push) |
| Kije | 1 kij (~1.5m) | 2 krótkie kije (~1m każdy, dwufunkcyjne) |
| Tercje | 3 × 20 min | 3 × 15 min |
| Drużyna na lodzie | 6 (5 + bramkarz) | 6 (5 + bramkarz) |
| Unikalne kary | Tylko standardowe kary hokejowe | Teeing, charging sankami, nielegalny kontakt sanek |
| Klasyfikacja | Brak | Jedna klasa (niepełnosprawność dolnych kończyn) |
Punktacja opiera się na standardowych zasadach hokeja — ale z krótszym czasem gry:
Bramki: Bramka jest zdobyta, gdy krążek całkowicie przekroczy linię bramkową między słupkami i pod poprzeczką. Każda bramka to jeden punkt. Drużyna z największą liczbą bramek po regulaminowym czasie wygrywa.
Tercje: Mecze składają się z 3 tercji po 15 minut (wobec 3 × 20 minut w zwykłym hokeju). Krótsze tercje wynikają z intensywnych wymagań fizycznych napędzania sanek.
Dogrywka: Jeśli po regulaminowym czasie jest remis, rozgrywana jest 5-minutowa tercja nagłej śmierci. W meczach eliminacyjnych dogrywka trwa do zdobycia bramki.
Rzuty karne / Shootout: Jeśli dogrywka nie rozwiąże remisu w rundzie preliminarnej, shootout decyduje o zwycięzcy (każda drużyna ma 3 próby).
Asysty: Do dwóch asyst przyznawanych jest przy każdej bramce, jak w zwykłym hokeju.
Power play: Gdy drużyna otrzymuje karę, gra w osłabieniu (zazwyczaj 4 vs 5) przez czas kary — 2 minuty za karę mniejszą, 5 minut za większą.
| Element | Description |
|---|---|
| Bramki | Krążek przekracza linię bramkową = 1 punkt |
| Tercje | 3 × 15 minut (vs 3 × 20 w zwykłym hokeju) |
| Dogrywka | 5-minutowa tercja nagłej śmierci |
| Gracze na lodzie | 6 na drużynę (5 łyżwiarzy + 1 bramkarz) |
| Kary | Mniejsza (2 min), Większa (5 min), Kara dyscyplinarna (10 min) |
| Shootout | 3 próby na drużynę jeśli dogrywka remisowa |
Sprzęt para hokeja to jedne z najbardziej specjalistycznych w całym sporcie paraolimpijskim:
Sanki — Metalowa rama zamontowana na dwóch standardowych płozach łyżwiarskich ustawionych nieco od siebie (wystarczająco szeroko, by krążek mógł przejechać pod spodem). Sanki mają formowane siedzisko kubełkowe z pasami i oparciem. Sanki dopasowywane są indywidualnie, z siedziskiem ustawiającym gracza około 15 cm nad lodem. Niskie środek ciężkości zapewnia stabilność, ale oznacza też, że zderzenia odbywają się pod innym kątem niż w zwykłym hokeju.
Dwa Kije — Każdy gracz nosi dwa krótkie kije (około 1 metra, wobec jednego ~1.5m kija). Każdy kij jest dwufunkcyjny:
Przełączanie między napędem a grą krążkiem odbywa się w ułamkach sekundy.
Sprzęt Bramkarza — Bramkarz siedzi w szerszych sankach o niższym profilu. Zamiast dwóch kijów używa łapaczki na jednej ręce i blokera/kija na drugiej, dostosowanych do pozycji siedzącej.
Para hokej na lodzie ma kilka kar nieistniejących w zwykłym hokeju, wszystkie wynikające z dynamiki gry na sankach:
Teeing — Użycie przodu sanek jako taranu do uderzenia przeciwnika. Nazwa pochodzi od kształtu "T" przodu sanek widzianych z góry. To jedna z najniebezpieczniejszych fauli, bo metalowa rama sanek z pełnym ciężarem gracza kierowana jest bezpośrednio w ciało przeciwnika. Teeing to kara większa (5 minut), może też oznaczać wykluczenie z meczu.
Charging (sankami) — Celowe nabieranie prędkości i rozpędu przed zderzeniem sanek. Waga sanek z zawodnikiem znacznie wzmacnia siłę uderzenia. To zazwyczaj kara mniejsza (2 minuty), ale może być podwyższona do większej.
Nielegalny kontakt sanek — Kontaktowanie się z sankami przeciwnika w sposób nielegalnie zakłócający ich równowagę lub ruch. Różni się od legalnego kontaktu ciałem na podstawie kąta kontaktu i użycia sanek jako broni.
Trzymanie/Haczenie sankami — Używanie sanek do przyszpilenia lub uwięzienia przeciwnika. Ponieważ sanki są niższe i szersze niż ciało stojącego gracza, ten rodzaj przeszkadzania jest unikalnie możliwy w para hokeju.
Tak — para hokej na poziomie paraolimpijskim to sport otwarty dla obu płci. Nie ma oddzielnego turnieju kobiet; mężczyźni i kobiety rywalizują razem w tych samych drużynach. Klasyfikacja wymaga znacznej niepełnosprawności dolnych kończyn uniemożliwiającej grę w zwykły hokej — typowe niepełnosprawności to amputacje, paraplegia i inne stany wpływające na funkcję nóg.
Historycznie składy były zdominowane przez mężczyzn, ale udział kobiet rośnie. Kilka drużyn narodowych ma kobiety w składzie, a World Para Ice Hockey aktywnie pracuje nad zwiększeniem różnorodności płciowej.
Kompletny przegląd systemów klasyfikacji we wszystkich sportach zimowych znajdziesz w naszym przewodniku Klasyfikacja Paraolimpijska.
Rozgrywka w para hokeju ma unikalny charakter taktyczny:
Tempo — Gra toczy się wolniej niż w zwykłym hokeju, ale rekompensuje to większym kontaktem fizycznym i bliższym ustawieniem zawodników. Sanki nie zatrzymują się tak szybko jak łyżwiarze, więc kontrola pędu to kluczowy element taktyczny.
Technika T-push — Główna metoda napędu: gracze wbijają kolce obu kijów w lód naprzemiennymi pchnięciami. Elitarni gracze rozwijają nadzwyczajną siłę górnych partii ciała. Dźwięk kolców wbijanych w lód podczas szybkiego ataku to jeden z charakterystycznych dźwięków sportu.
Adaptacje bramkarza — Bramkarze siedzą niżej i muszą polegać na bocznych ruchach sanek, by pokryć bramkę. Technika motylka zastąpiona jest ślizgami sanek i pracą blokera/łapaczki.
Odzyskiwanie krążka — Dotarcie do luźnych krążków wymaga natychmiastowego przełączenia z napędu (kolce w dół) na grę krążkiem (łopatka w dół). Najszybsze przejścia wygrywają walki o krążek.
Stany Zjednoczone zdobyły 4 z rzędu złote medale paraolimpijskie (Vancouver 2010, Soczi 2014, Pjongczang 2018, Pekin 2022) — dominacja niespotykana w żadnym sporcie na sankach na Zimowych Paraolimpiadach.
Kilka czynników to wyjaśnia:
Głębokość kadry: USA czerpie z największej na świecie struktury ligowej para hokeja, z dziesiątkami klubów ciągłe produkujących elitarnych zawodników. Pipeline od rezerw do kadry narodowej jest najbardziej rozwinięty ze wszystkich krajów.
Wsparcie infrastrukturalne NHL: Kilka programów para hokeja USA korzysta z powiązań z organizacjami NHL w zakresie obiektów szkoleniowych i zasobów trenerskich.
Efekt Declana Farmera: Dwukrotny złoty medalista Declan Farmer (urodzony z brakami kończyn dotykającymi obu nóg) był jednym z najbardziej dominujących graczy sportu od 2014 roku.
Kanada była historycznie najbliższym rywalem (wielokrotnie srebro). Korea Południowa pokazała szybki rozwój jako gospodarz 2018. Turniej na Milano-Cortina 2026 ponownie wystawi te trzy kraje jako głównych pretendentów do medali.
Kompletny przegląd paraolimpijskiego programu znajdziesz w naszym przewodniku hubowym Milano-Cortina 2026.
Drużyny: 8 drużyn narodowych kwalifikuje się do turnieju.
Runda preliminarna: Drużyny w dwóch grupach po 4. Każda gra z każdą w swojej grupie (każdy z każdym). Najlepsze drużyny awansują do fazy pucharowej.
Faza pucharowa: Ćwierćfinały, półfinały i mecze medalowe. Format pucharowy z dogrywką i shootoutem w razie potrzeby.
Obiekt: Milano Santagiulia Ice Hockey Arena, Mediolan, Włochy.
Harmonogram: 7–15 marca 2026.
USA są obrońcami tytułu i zdobywcami 4 złotych medali z rzędu (2010–2022). Kanada to wieloletni rywal z wieloma srebrnymi medalami. Korea Południowa pokazała szybki rozwój jako gospodarz 2018 i pozostaje stałym pretendentem.
Elektroniczny system punktacji dla sportów sędziowanych.