Jak sędziować siatkówkę plażową
Role sędziów, sygnały ręczne, zasady kontaktu z piłką, zmiany stron i system challenge
Ostatnia aktualizacja: 6 kwietnia 2026
Sędziowanie siatkówki plażowej korzysta z mniejszej obsady niż halowa: pierwszy sędzia (podwyższenie, ostateczna władza), drugi sędzia (poziom boiska, błędy przy siatce i zmiany stron) oraz dwóch sędziów liniowych (decyzje in/out). Najważniejsze różnice wobec sędziowania halowego to surowsze egzekwowanie kontaktu z piłką (brak kiwek otwartą dłonią, rygorystyczne odgwizdywanie podwójnego kontaktu przy rozegraniach), obowiązkowe zmiany stron co 7 punktów (5 w tiebreaku) i uproszczona obsada bez stanowiska protokolanta śledzącego rotację (brak rotacji w 2 na 2).
Role sędziów w siatkówce plażowej
Siatkówka plażowa korzysta z mniejszej obsady sędziowskiej niż halowa, co odzwierciedla format 2 na 2 i warunki zewnętrzne:
Pierwszy sędzia (R1) Pierwszy sędzia stoi na podwyższeniu (wieżce sędziowskiej) przy jednym końcu siatki i ma ostateczną władzę nad wszystkimi decyzjami. Do jego obowiązków należy:
- Sygnalizowanie gwizdkiem początku i końca każdej akcji
- Odgwizdywanie wszystkich błędów (kontakt z piłką, dotknięcia siatki, faule stopy, błędy ataku)
- Wydawanie ostatecznych orzeczeń w spornych sytuacjach
- Autoryzowanie time-outów i zarządzanie przebiegiem meczu
- Nakładanie sankcji na zawodników (upomnienie ustne, żółta kartka, czerwona kartka)
- Rozstrzyganie challenge'y na imprezach bez systemu Hawk-Eye
Drugi sędzia (R2) Drugi sędzia stoi na poziomie boiska po przeciwnej stronie siatki od pierwszego sędziego. W siatkówce plażowej drugi sędzia ma rozszerzone obowiązki w porównaniu z halową:
- Monitorowanie błędów przy siatce (dotknięcia siatki podczas gry)
- Zarządzanie zmianami stron — pilnowanie, aby drużyny zamieniały się sprawnie w prawidłowych odstępach punktowych
- Śledzenie kolejności serwisu (kontrola, czy zawodnicy serwują naprzemiennie)
- Monitorowanie przekroczenia linii środkowej pod siatką
- Pomoc w zarządzaniu time-outami
- Sygnalizowanie pierwszemu sędziemu sytuacji, które mógł przeoczyć
Sędziowie liniowi (2) Dwóch sędziów liniowych ustawionych jest w przekątnie przeciwległych narożnikach boiska. Każdy sędzia liniowy obserwuje dwie linie najbliższe swojej pozycji i sygnalizuje:
- Piłka w boisku — wskazanie chorągiewką w dół w kierunku boiska
- Piłka poza boiskiem — podniesienie chorągiewki nad głowę
- Piłka dotknięta — otarcie chorągiewki o dłoń wolnej ręki
- Faul stopy przy serwisie — machanie chorągiewką nad linią końcową
Uwaga: siatkówka plażowa nie korzysta ze stanowiska protokolanta w takim stopniu jak halowa. Nie ma obowiązków śledzenia rotacji (brak rotacji w 2 na 2), zarządzania zmianami zawodników (brak zmian) ani śledzenia libero.
| Role | Position | Primary |
|---|---|---|
| Pierwszy sędzia (R1) | Podwyższenie przy jednym końcu siatki | Ostateczna władza — wszystkie decyzje, challenge, sankcje |
| Drugi sędzia (R2) | Poziom boiska, przeciwna strona siatki | Błędy przy siatce, zarządzanie zmianami stron, kolejność serwisu |
| Sędziowie liniowi (2) | Przekątne narożniki boiska | Piłka in/out, dotknięcia, faule stopy przy serwisie |
Sygnały ręczne sędziego siatkówki plażowej
Siatkówka plażowa stosuje te same znormalizowane sygnały ręczne FIVB co halowa, przy czym niektóre sygnały używane są częściej ze względu na specyfikę gry na świeżym powietrzu w formacie 2 na 2:
Punkt / Side-Out: Jedno ramię wyciągnięte w kierunku drużyny, która wygrała akcję.
Piłka w boisku: Ramię i dłoń skierowane w dół ku nawierzchni boiska.
Piłka poza boiskiem: Oba ramiona uniesione z przedramionami pionowo, dłonie skierowane do tyłu.
Podwójny kontakt: Dwa palce (wskazujący i środkowy) podniesione — w siatkówce plażowej odgwizdywany częściej ze względu na surowsze standardy rozgrywania.
Cztery uderzenia: Cztery palce podniesione — rzadziej niż w hali (tylko 2 graczy, więc 4 uderzenia to sytuacja wyjątkowa).
Dotknięcie siatki: Sędzia dotyka siatki po stronie zawodnika, który popełnił błąd.
Nielegalny atak (kiwka otwartą dłonią): Ten gwizdek jest specyficzny dla egzekucji w siatkówce plażowej. Sędzia sygnalizuje nielegalny atak, gdy gracz używa kiwki otwartą dłonią. Sygnał jest taki sam jak dla ogólnego błędu ataku — falowanie przedramieniem w dół.
Błąd kontaktu z piłką (podniesienie): Przedramię uniesione z dłonią skierowaną w górę w powolnym ruchu podnoszenia.
Faul stopy: Sędzia wskazuje w dół na linię końcową.
Time-out: Jedna dłoń płasko nad drugą (kształt litery T).
Zmiana stron: Sędzia gwiżdże i wykonuje ruch okrężny oboma ramionami, wskazując, że drużyny powinny zamienić się stronami. Ten sygnał jest używany często w meczach siatkówki plażowej.
Żądanie challenge'a: Prostokątny kształt "ekranu" utworzony obiema dłońmi — na imprezach z możliwością powtórki wideo.
Koniec setu / koniec meczu: Ramiona skrzyżowane na piersi.
Egzekwowanie kontaktu z piłką — podstawa sędziowania plażówki
Kontakt z piłką to obszar, w którym sędziowanie siatkówki plażowej różni się najistotniej od halowego. Znajomość tych zasad to podstawa pracy sędziego beach volleyball:
Zakaz kiwki otwartą dłonią: Najbardziej charakterystyczna zasada siatkówki plażowej to zakaz kiwek otwartą dłonią (dinków). Gracz nie może delikatnie przekierować piłki ponad siatką lub blokiem używając otwartej dłoni z rozluźnionymi palcami. Legalne alternatywy to:
- Strzał poke — kontakt ze sztywnymi, zablokowanymi palcami
- Strzał cobra — użycie koniuszków usztywnionych palców w pozycji kobry
- Strzał knykciami — użycie zaciśniętej pięści lub knykci
- Roll shot — pełny zamach ramieniem z topspinem, uderzenie otwartą dłonią w pełnym ruchu atakowym (dozwolone, bo to pełny atak, nie kiwka)
Istotne rozróżnienie dotyczy kiwki (delikatne przekierowanie otwartą dłonią) i ataku (pełny zamach ramieniem). Pełne ataki otwartą dłonią są legalne; delikatne kiwki otwartą dłonią — nie.
Podwójny kontakt przy rozegraniu: Sędziowie siatkówki plażowej egzekwują podwójny kontakt przy rozegraniach znacznie surowiej niż sędziowie halowi. Najważniejsze wytyczne:
- Widoczna rotacja piłki przy rozegraniu górnym może być odgwizdana jako podwójny kontakt
- Piłka powinna schodzić z obu dłoni jednocześnie z minimalną rotacją
- Większość rywalizujących zawodników stosuje rozegrania sposobem dolnym (przedramiona) właśnie aby uniknąć ryzyka podwójnego kontaktu
- Przy pierwszym kontakcie drużyny (przyjęcie zagrywki, obrona ostrego ataku) podwójny kontakt jest dozwolony
Konsekwencja w ocenie: Standard kontaktu z piłką powinien być stosowany konsekwentnie przez cały mecz. Sędziowie powinni ustalić swój standard na początku i utrzymać go — zmiana poziomu rygorystyczności w trakcie meczu wywołuje zamieszanie i kontrowersje.
Decyzje dotyczące kontaktu z piłką to decyzje sędziowskie i NIE podlegają zaskarżeniu przez system powtórek wideo.
Protokół zmian stron — zarządzanie unikalnym rytmem plażówki
Zmiany stron to podstawowy element sędziowania siatkówki plażowej, nieistniejący w grze halowej. Drugi sędzia ponosi główną odpowiedzialność za zarządzanie zmianami:
Kiedy się zamieniać:
- Sety 1 i 2: Co 7 łącznych punktów (przy sumach 7, 14, 21, 28, 35 itd.)
- Set 3 (Tiebreak): Co 5 łącznych punktów (przy sumach 5, 10, 15, 20, 25 itd.)
Procedura zmiany:
- Gdy tylko kończy się akcja, która doprowadza łączny wynik do punktu zmiany, drugi sędzia gwiżdże i sygnalizuje zmianę.
- Drużyny przechodzą na przeciwną stronę boiska. Nie przyznaje się dodatkowego time-outu — zmiana powinna być szybka.
- Pierwszy sędzia weryfikuje, że oba zespoły są na swoich nowych pozycjach.
- Kolejność serwisu i wynik przenoszą się — nic się nie zmienia poza pozycją na boisku.
- Pierwszy sędzia gwiżdże na wznowienie gry.
Częste błędy do pilnowania:
- Drużyny zapominające o zmianie (drugi sędzia musi sumiennie śledzić łączny wynik)
- Drużyny wykorzystujące zmianę jako nieformalny time-out (przedłużone opóźnienia powinny być zarządzane)
- Zamieszanie z kolejnością serwisu po zmianie (ten sam zawodnik kontynuuje serwis; zmiana stron nie wpływa na serwowanie)
Dlaczego to ważne: W warunkach zewnętrznych różnica między stronami może być ogromna. Drużyna serwująca pod silny wiatr ma znaczną niekorzyść w porównaniu z serwowaniem z wiatrem. Pozycja słońca może uniemożliwiać śledzenie wysoko wybitej piłki po jednej stronie. Zmiana stron to nie formalność — to ważny mechanizm zapewniania uczciwości.
System video challenge w siatkówce plażowej
System challenge FIVB w siatkówce plażowej działa na podobnych zasadach co w halowej, z pewnymi różnicami:
Przydział: Każda drużyna otrzymuje 1 nieudany challenge na set (w porównaniu z 2 w siatkówce halowej). Udane challenge'e są zachowywane.
Sytuacje podlegające zaskarżeniu:
- Decyzje in/out piłki
- Dotknięcie bloku (czy piłka dotknęła blokującego przed wylotem z boiska)
- Błąd antenowy (kontakt piłki z anteną lub przelot poza nią)
- Faul stopy przy serwisie (serwujący nadepnął na linię końcową)
- Dotknięcie siatki (na niektórych imprezach)
Sytuacje niepodlegające zaskarżeniu:
- Błędy kontaktu z piłką (podwójny kontakt, podniesienie, kiwka otwartą dłonią) — to decyzje sędziowskie
- Błędy kolejności serwisu
- Sankcje sędziowskie
Procedura:
- Kapitan drużyny natychmiast zgłasza challenge po zakończeniu akcji (przed następnym serwisem).
- Pierwszy sędzia analizuje nagranie wideo — system Hawk-Eye dla decyzji liniowych lub wielokątowe powtórki dla pozostałych sytuacji.
- Sędzia ogłasza decyzję.
- W przypadku sukcesu — decyzja zostaje zmieniona, a drużyna zachowuje challenge.
- W przypadku porażki — decyzja stoi, a drużyna traci challenge na resztę setu.
Na imprezach bez systemu video: Wiele turniejów siatkówki plażowej, szczególnie na niższych szczeblach i imprezach krajowych, nie posiada systemów challenge. W takich przypadkach decyzja pierwszego sędziego jest ostateczna. Sędziowie na takich imprezach ponoszą jeszcze większą odpowiedzialność za dokładność, gdyż nie ma technologicznego zabezpieczenia.
Częste scenariusze sędziowskie w siatkówce plażowej
Sędziowie siatkówki plażowej regularnie spotykają się z tymi sytuacjami wymagającymi jasnych, konsekwentnych rozstrzygnięć:
Scenariusz 1: Serwis pod wpływem wiatru Piłka wyrzucona do serwisu zostaje znacząco przesunięta przez podmuch wiatru. Serwujący może pozwolić piłce opaść i wyrzucić ponownie bez kary — o ile nie wykonał zamachu. Dozwolony jest tylko jeden ponowny wyrzut na próbę serwisu.
Scenariusz 2: Piasek w oczach Zawodnik jest tymczasowo oślepiony przez piasek podniesiony podczas akcji. Gra trwa — nie ma zatrzymania z powodu problemów z piaskiem w trakcie żywej gry. Jednak między akcjami dozwolone jest rozsądne opóźnienie na wyczyszczenie piasku z oczu.
Scenariusz 3: Zewnętrzna ingerencja Piłka z sąsiedniego boiska wtoczyła się na boisko gry podczas akcji. Pierwszy sędzia natychmiast gwiżdże, zatrzymując grę, i akcja jest powtarzana. Zewnętrzna ingerencja obejmuje piłki, osoby, zwierzęta lub przedmioty wchodzące na pole gry.
Scenariusz 4: Piłka setowa przy wątpliwej decyzji Przy piłce setowej (np. 20:18) piłka ląduje bardzo blisko linii. Jeśli system challenge nie jest dostępny, pierwszy sędzia musi podjąć zdecydowaną decyzję na podstawie tego, co widział, wspierany sygnałem sędziego liniowego. Wahanie podważa wiarygodność — podejmij decyzję i bądź przy niej konsekwentny.
Scenariusz 5: Sporna kiwka otwartą dłonią Zawodnik atakuje czymś, co wygląda na strzał sztywnymi palcami (poke), ale przeciwnik twierdzi, że to była kiwka otwartą dłonią. Osąd pierwszego sędziego jest ostateczny — nie podlega zaskarżeniu. O wszystkim decyduje to, czy dłoń była sztywna i kontrolowana (legalne) czy rozluźniona i prowadząca (nielegalne).
Gotowy do sędziowania zawodów?
JudgeMate to darmowa platforma do organizacji zawodów sportowych, która automatycznie obsługuje obliczenia punktacji. Poznaj funkcje platformy JudgeMate
Najczęściej zadawane pytania
Powiązane przewodniki
Wypróbuj JudgeMate
Elektroniczny system punktacji dla sportów sędziowanych.